De Week Van De Toegankelijkheid

Misschien heb je het gezien, misschien is het je volledig ontgaan, maar elke ondernemer zou deze week na moeten denken over toegankelijkheid. Of simpel gezegd, de toegang tot je producten, diensten, digitale- en fysieke omgeving, voor mensen met een handicap of chronische ziekte. Uit onderzoek bleek dat webshops dat duidelijk niet zijn, en dat is vanuit ondernemersperspectief geen slimme zet, toch?

Elke ondernemer is opzoek naar klandizie, we moeten immers allemaal overleven, en zonder tevreden klanten is je levensduur maar beperkt houdbaar. Dus alles draait om de klant, het liefst klanten die tevreden zijn, klanten die andere mensen doorverwijzen, en uiteraard zelf ook terug blijven komen. Misschien heb je er nog niet vaak bij stil gestaan, toch is het internet voor veel mensen met een handicap de deur naar vrijheid van bewegen, mits deze websites toegankelijk zijn. En dan hebben we het niet over een paar mensen, maar over 15 tot 20% van de Nederlandse bevolking, ofwel de grootste minderheid in onze samenleving. Die kan je toch niet zomaar terzijde schuiven.......

Blind Winkelen

Als blinde of slechtziende is het vaak een behoorlijke uitdaging om te winkelen, ben je alleen dan is het al helemaal een gok waar je mee thuiskomt. Toch is het voor iemand met een visuele beperking net zo belangrijk om er goed uit te zien als voor ieder ander. Dan is het fijn om een webwinkel te kunnen bezoeken, eentje waar bij elke foto een beschrijving van het model, de kleur, print, etc. staat. Dan kan je namelijk zelf bedenken of je dat leuk zou vinden, dus eigenlijk gewoon onafhankelijk shoppen, en is dat niet wat we allemaal het liefste doen?

Shoppen moet je ook alleen kunnen doen!

Ik vindt het als slechtziende prettig om online te kunnen winkelen, het scheelt me veel energie en gedoe. Natuurlijk is een winkel instappen ook heel prettig, dan kan je de stoffen voelen, de kleuren in je opnemen, maar aan de andere kant is het ook enorm vermoeiend. Dus als ik echt iets nodig heb, als ik iets specifieks zoek, dan ga ik toch echt naar de webwinkel die de beste beschrijvingen geeft. Maar helaas zit er vrijwel nergens alt tekst achter de plaatjes. Dus moet je het doen met de beschrijvingen van de webwinkels die het wel goed beschrijven. 

Andere Beperkingen en Handicaps

Ook voor andere mensen met een handicap zijn er meerdere obstakels, denk aan pashokjes waar je met je rolstoel niet in kan. Of waar geen mogelijkheden zijn om je staande te houden als je slecht ter been bent. Of wat denk je van winkelen als je doof bent en je maar niet uitgelegd krijgt dat je toch echt een jeans met een hoge taille zoekt. Dat zijn zomaar even een paar voorbeelden die mij te binnen schieten.

Is Digitale Toegankelijkheid Echt Noodzakelijk?

Ontoegankelijke websites vormen een
onneembare barrière!

Nu kan je denken, tja het is maar een webshop, je kan toch hulp vragen? Of, het is toch juist gezellig om samen te winkelen? Ja natuurlijk is het leuk om samen te winkelen, maar als je altijd om hulp moet vragen is het niet meer leuk. Want het gaat echt alleen niet om de webwinkel, het gaat ook om het bestellen van je boodschappen, het invoeren van je meterstanden bij de energiemaatschappij, of het vergelijken van de beste verzekering. 

Bijna al deze sites hebben grote problemen omdat men toegankelijkheid geen prioriteit geeft. Dat terwijl het zo makkelijk is, neem dit lijstje erbij en draag bij aan digitale toegankelijkheid. Om er zo voor te zorgen dat je website gewoon voor iedereen toegankelijk wordt. Want ook digitale toegankelijkheid staat op de agenda voor het implementatie plan voor het VN Verdrag, gewoon omdat het erbij hoort als we Nederland voor iedereen toegankelijk willen maken! 

We hebben nooit klachten gehad!

Vaak gehoord, "Waarom moeten we dat doen, er zijn nooit klachten geweest?" of "Nee hoor, we hebben ons laten informeren en het is goed zo!" of misschien zelfs, "Ik heb nooit gehandicapte klanten, dus waarom zou ik iets aanpassen?" Het zijn zomaar een paar opmerkingen die ik regelmatig hoor, als het over toegankelijkheid gaat. En als er wel naar toegankelijkheid wordt gekeken, is het vaak gebruik maken van advies en de toepassing afhankelijk van de kennis in de organisatie, al dan niet goed toegepast.

Een mooi voorbeeld 

NS kondigde eind oktober vol trots aan dat alle stations toegankelijk zijn voor blinden en slechtzienden, overal zouden geleidelijnen, of ook wel gidslijnen genoemd, aanwezig zijn. En ja, ze zijn er ook bijna overal, maar de vraag is in hoeverre ze ook echt goed zijn aangelegd? Want daar blijkt het hier en daar nog flink aan te schorten, ik merk dat zelf ook regelmatig op bijvoorbeeld station Bijlmer Arena. Maar het kan erger....

Misser in geleidelijnen op station
Den Bosch. 

Een beetje toegankelijkheid bestaat niet!

Zoals zichtbaar op deze foto, loopt de geleidelijn niet recht, om precies te zijn is het 'obstakel' niet verplaatst zoals trots werd gemeld. Maar is de lijn om het obstakel heen gelegd. Zonder keuzepunten (tegels die afwijking in route aangeven), met verspringing en als bonus geen stopvlak waardoor je weet dat de check-uit/in paal het 'obstakel' vormt......

Zoals je het leest, is dit toch een behoorlijke misser, want het stopvlak ligt dus buiten de looproute van de geleidelijn. Hoe weet je nu als blinde waar die verrekte paal is als er niet toevallig iemand uit-checkt zodat je op de piepjes af kan gaan....... Laat staan dat je doof-blind bent, dan is op dit station geen paal te vinden.......

Er zijn geen klachten, maar we hebben wel een formulier! 

Gelukkig heeft NS wel een meldforumier, hoewel ik niet weet of deze toegankelijk is omdat ik zelf (gelukkig nog) geen screen reader gebruik. Waar ik wel met de tab doorheen kan navigeren, maar of het voldoet aan digitale noodzakelijkheden? Ik hoor het graag..... Want @NS_Online (Twitter support) dacht dat ik afgesloten via een wachtwoord bedoelde, toen ik vroeg naar de toegankelijkheid van het formulier......

Toegankelijkheid is een vak!

Zoals ik al vaker heb geschreven, toegankelijkheid is een vak, je moet weten waar je mee bezig bent en er moeten keuzes worden gemaakt als het gaat om prioriteit. Vooral dat laatste is noodzakelijk, pas als toegankelijkheid prioriteit krijgt gaat het voor de wensen van architecten, voor op snelle ontoegankelijke oplossingen, voor de goedkoopste optie, etc. Het is noodzakelijk om van toegankelijkheid prioriteit te maken, want voor elk bedrijf zijn mensen met een handicap ook klanten. En de klant is koning, dus waarom niet de klant met een handicap?

Als je met de inleidende vragen speelt, denk dan eerst eens na over de volgende vragen:

1. Is mijn dienst/product toegankelijk voor klanten met een handicap?
2. Zijn er alternatieven voor mijn diensten/producten?
3. Wat doen concurrenten?
1. Doen ze niks, mooie niche in de markt
2. Doen ze wel, dan hebben zij de klanten en jij niet
4. Zoek advies of trek een expert aan:
1. Voor grote bedrijven loont een interne adviseur, mits deze voldoende bevoegdheden heeft
2. Voor kleine bedrijven, er zijn veel ZZP'ers actief
5. Ga aan de slag en maak van toegankelijkheid prioriteit

Want ook al had je nooit klachten, wedden dat er veel klanten zijn die je deur voorbij liepen of tegen problemen aanliepen. Klanten die niet klaagden, maar wel heel bij zijn met oplossingen, inclusief de prachtige reputatie die dit met zich meebrengt! Simpelweg omdat het leven ook voor hen een stuk makkelijker wordt, en dat is best fijn als je dag vol met extra uitdagingen zit!! 

De achterstand inlopen

Er gaan veel discussies rond over het uitblijven van resultaten implementatie VN Verdrag, over de overheid die achterloopt bij de uitvoering garantiebanen. En uiteraard de financiële positie van mensen met een handicap. En ja, deze is vaak slechter, zelden een baan, een uitkering, hoge zorgkosten, hoge woonkosten, hoge eigen bijdragen, hoge.... Het hebben van een handicap is niet goedkoop, het leven met een handicap is dat ook niet. Maar waarom hebben we het altijd over de kosten???

In Nederland zien we mensen met een handicap altijd nog als zorgpost, zelfs nu het VN Verdrag voor gelijke rechten is geratificeerd. Maar eigenlijk is het ook wel te verwachten, een verdrag veranderd de maatschappij niet, dat neemt veel meer tijd in beslag. En juist daar ligt de kern van alle problemen, om mensen met een handicap als economische waarde te gaan zien, is het noodzakelijk om afstand te nemen van de gehandicapte als zorg-vragende-kostenpost.

Anders kijken

Om op maatschappelijk niveau echt iets te kunnen veranderen aan de positie van mensen met een handicap, is het noodzakelijk om gehandicapten als mensen te gaan zien. Als economische entiteiten met verdiencapaciteit. Natuurlijk hoort hier wel een kanttekening bij, een deel van de gehandicapten zal dit potentieel nooit behalen omdat zij simpelweg onvoldoende verdiencapaciteit op kunnen brengen.

We moeten dus gaan kijken naar mensen met een handicap, mensen die kunnen werken binnen hun eigen mogelijkheden. Mensen met behoeften, van dagelijkse boodschappen tot een leuke vakantie of eigen woning. Gewoon zoals iedereen ze wenst, want we hebben allemaal wensen en daar werken we voor. Waarom zouden we die mogelijkheden niet bieden aan mensen met een handicap?

De rol van de overheid en bedrijven

Om mensen met een handicap als economische waarde te gaan zien, is het ten eerste belangrijk dat de overheid hen ook gewoon als burgers en niet als zorgvragers gaat behandelen. Mensen met een handicap als economische entiteit, hen ondersteunen om dit doel te behalen. Hoe kom je aan het werk, simpel werkgevers willen niet teveel extra kosten hebben, dus zou de overheid hiervoor de middelen moeten bieden. Of middels een belastingregeling financieel tegemoet te komen. 

Naast het omzetten van kostenpost naar economische entiteit is het noodzakelijk dat bedrijven toegankelijk worden voor mensen met een handicap. Hierbij gaat het zowel om fysieke toegankelijkheid als digitale toegankelijkheid. Want een kantoor kan fysiek wel toegankelijk zijn, als het systeem dat niet is, komen er veel extra kosten bij kijken om werken mogelijk te maken.

Op tijd beginnen

Veel van de kosten die te maken hebben met fysieke en digitale toegankelijkheid kunnen worden voorkomen door hier vroegtijdig op in te spelen. Dus als er verbouwd wordt of aan nieuwbouw wordt gedacht, zorg dat de toegankelijkheid op de agenda komt, ook als er nog geen collega's met een handicap werken. Dit geldt ook voor nieuwe ICT systemen, applicaties, etc. Als deze al bij vernieuwing of nieuwe ontwikkeling toegankelijk worden gemaakt, kan elke medewerker er mee werken, ongeacht zijn of haar beperking.

Kortom, er valt veel in te halen om mensen met een handicap werk te kunnen bieden, een gelijke positie te kunnen bieden en hen maatschappelijk zo onafhankelijk mogelijk te laten zijn. Hiervoor moeten veel eerdere verkeerde aannames, en daarbij behorende gevolgen, worden ingelopen. Inclusie zal er morgen niet zijn, maar als we nu overstappen naar de toegankelijkheid als norm voor onze maatschappij, dan kunnen we over 10 jaar met z'n allen de vruchten plukken!

Een inclusieve challenge

Om inclusie echt handen en voeten te geven binnen bedrijven, pleit ik al lang voor het 'beleven' van een handicap. Wat betekent het om je werk te doen met een handicap, te reizen met een handicap, te leven met een handicap? Het Oogfonds biedt de unieke mogelijkheid door middel van een unieke challenge, om inzicht te krijgen in het leven met een visuele handicap. 

Op deze dag, 21 juni, kan iedereen meedoen aan de challenge 'Blind voor 1 dag' en daarmee bijdragen aan de financiering van onderzoek naar diverse oogziekten. Bovendien dus ook een inkijkje in het leven met een oogafwijking. Het zou goed zijn als veel bedrijven zich aanmelden, niet alleen om de donaties, maar vooral om te zien wat de impact van een visuele beperking is en hoe zij hierop in kunnen spelen.

Daag je collega's uit!

Meedoen is heel simpel, schrijf je in en daag je collega's uit om mee te doen. Vraag of zij deze dag 2 tot 8 uur willen voelen wat het is om blind te zijn. Natuurlijk liggen er barrières als het gaat om dagelijkse werkzaamheden. Ondanks dit 'verlies' van tijd, zal deze challenge een belangrijke investering in elk bedrijf vormen. Want beleven zal inzicht geven!

Mijn oproep, als expert op het gebied van inclusief ondernemen, is dan ook om je collega's aan te moedigen om mee te doen aan deze challenge en samen te bouwen aan inclusive business en daarmee inclusieve producten en diensten, waar iedereen profijt van heeft! 

Inclusie een (rot)zorg

Ik werk al jaren aan inclusieve organisaties, het opnemen van mensen met een handicap in de scope van een organisatie of het nu om werk of diensten/producten gaat. Ik wil net als ieder ander 'gewoon meedoen' was meermaals mijn slogan als ik met ondernemers in gesprek ging. Toch was inclusie, toegankelijkheid of gewoon meedoen met een handicap iets wat altijd als een 'zorg' werd gezien. Hopelijk brengt de campagne van (daar heb je de zorg weer) van het ministerie van VWS hier verandering in, zeker omdat discriminatie (veelal onbewust) echt voorkomt als het gaat om een handicap.

Het is me vaak overkomen in mijn tijd als freelance MVO adviseur, begon je bij een bedrijf over inclusief ondernemen dan werd er meewarig gekeken. 'Waarom wij, we hebben niks met zorg' was op vele gezichten te lezen. En dat is ook hoe er lange tijd naar een handicap werd gekeken, als kostenpost en zorgenkindje, maar niet als volwaardig economisch object in de economie. Gek eigenlijk, want waarom zou je als gehandicapte niet economisch zelfstandig kunnen zijn?

Onbekend maakt onbemind

Omdat mensen met een handicap veelal een beetje aan de zijlijn van de maatschappij hebben gebivakkeerd, is het voor veel mensen niet duidelijk waarom je ook hen als economische entiteit kan zien. Voor veel bedrijven is het nog steeds schrikken als er een sollicitant met een handicap voor de deur staat. Veel gehandicapten die solliciteren maakt dat niet uit, ze vertellen graag waarom ze graag willen komen werken, waarom ze weten dat ze de beste kandidaat zijn, wat ze nodig hebben om te kunnen werken. Daar hangt wel iets belangrijks mee samen, verplaats je in de persoon die tegenover je zit, zie deze persoon als mogelijke collega en niet als 'ach wat vervelend voor je dat...'

Daarom is de campagne vanuit het ministerie van VWS ook zo mooi, het gaat om die bewustwording, het bewustzijn dat bij zoveel mensen ontbreekt. Onderstaande filmpje illustreert precies waar ik het over heb, op de website van het ministerie van VWS is deze ook beschikbaar met audiodiscriptie en ondertiteling, helaas wilde blogger dit niet uploaden :-(

Het gaat om de inhoud

Er zijn gelukkig ook hele mooie uitzonderingen op de regel als het gaat om het gebrek aan kansen voor mensen met een handicap. Want er zijn gelukkig mooie voorbeelden tot aan board niveau toe als het gaat om mensen met een handicap. Deze mensen zijn er wel gekomen, niet omdat ze medelijden kregen, wel omdat ze de kans kregen om hun talent voorop te stellen en kansen durfden te grijpen. 

Dus als je als werkgever de volgende keer een kandidaat met een handicap als sollicitant krijgt, of als ondernemer een klant met een beperking die problemen ervaart bij het afnemen van een dienst of product, verplaats je dan eens in de ander. Want samen kunnen we ons bewust worden van de drempels die voor de bevoorrechten niet zichtbaar zijn, maar een struikelblok kunnen vormen voor mensen met een extra uitdaging in het leven. Simpelweg omdat iedereen het recht heeft om mee te doen en daarmee kan bouwen aan zijn/haar eigen economische zelfstandigheid! 

Hoe elkaar wel te vinden!

Gezocht!

Vorige week schreef ik in 'Elkaar niet vinden' vooral over de werkgevers rol, deze week wil ik het zeker ook over de werkzoekenden hebben. Want om elkaar te vinden is het noodzakelijk ook elkaar te begrijpen. Een van de grootste issues waar hoger opgeleiden met een handicap tegenaan lopen is namelijk dat werkgevers, die hoger opgeleiden zoeken, tijdens een Meet & Greet vaak geen vacatures aanbieden. 

Veel werkgevers kiezen hiervoor omdat ze met het profiel van de kandidaat intern willen gaan zoeken. Voor werkzoekenden is dit een afhaker van jewelste, zij willen graag kunnen solliciteren op een vacature. Immers daarvoor zijn zij naar de Meet & Greet gekomen, voor banen en niet voor vage mogelijkheden. 

Waarom geen vacatures?

Deels is het te begrijpen waarom werkgevers hiervoor kiezen, immers het is vaak lastig in te schatten wat iemand kan en hoe deze persoon dan in een gewone functie past. Toch is een reguliere vacature mijns inziens wel de beste manier om iemand te matchen in een duurzame baan. Door te kijken naar vacatures die er zijn, de kandidaten die beschikbaar zijn en daarnaast te kijken naar individuele mogelijkheden is de uitkomst veelal dat iemand op enkele taken na in een reguliere vacature past.

Veel hoger opgeleiden met een handicap streven ook gewoon naar een 'gewone baan' met ruimte voor hun beperkingen. Dus niet een gecreëerde baan door middel van jobcarving, nee een gewone baan die met behulp van jobcarving wordt aangepast naar hun mogelijkheden. Voor de werkgever zitten hier ook grote voordelen aan. Vooral als het gaat om inpassen, door enkele taken te verplaatsen naar elders in een team, heb je een vacature vervult zonder dat hier veel extra kosten voor worden gemaakt.

Vragen wat iemand kan!

Voor de werkzoekenden zit hier ook een belangrijke bijdrage in, om met werkgevers in gesprek te gaan over een reguliere baan, is het belangrijk om te weten wat je niet kan door je beperking. Een aantal voorbeelden:

Zoals iemand met autisme veelal weet dat een hectische werkomgeving vaak problemen geeft, is een bedrijf met open kantoortuinen voor deze kandidaat veelal minder geschikt. Tenzij er een aparte werkruimte beschikbaar is natuurlijk.

Net als een dove werkzoekende weet dat er een beperking aan beschikbare tolkuren is, en daarom meestal zelf alternatieven aan kan dragen om dit op te vangen in een functie waar men veel met collega's moet samenwerken. Bovendien voorkomt het, door werkgevers veelal gevreesd, vereenzaming op de werkvloer door een gebrek aan communicatie met collega's.

Samen tot oplossingen komen!

Voor veel beperkingen zijn legio mogelijkheden om beperkingen te compenseren, ook dan zullen er altijd dingen zijn die je niet kan. Zoals een dove medewerker niet aan de telefoon kan werken maar wel op de chat, een autist niet de beste kandidaat is om een presentatie te geven maar deze misschien wel uitstekend kan maken. Kortom, het is zoeken naar de talenten die passen binnen de functies en daarbij is het als werkgever belangrijk om te vragen waar iemand goed in is, waar iemand niet goed in is, en tenslotte of er mogelijkheden zijn om dit met hulpmiddelen op te lossen. Als er na deze vragen sprake is van een match dan is het een kwestie van samen werken naar de beste oplossingen en de best mogelijke prestaties binnen de mogelijkheden van de medewerker met een beperking.

Elkaar niet vinden

Op de uitkijk om talent te spotten

Terwijl hoger opgeleiden met een handicap, veelal zonder status, dreigen af te haken van georganiseerde Meet & Greets. Zijn er bedrijven die roepen dat er geen hoger opgeleiden beschikbaar zijn voor het vervullen van de banen die zij aan arbeidsgehandicapten willen aanbieden. Waar gaat het mis, het gaat mis op veel plekken. Het grootste probleem is de afstand tussen werkgevers en werkzoekenden met een handicap. 

Vanuit de doelgroep blijven de verhalen komen, mensen die bij een bedrijf solliciteren op een HBO/WO functie en dan de vraag krijgen of ze Wajong hebben. Moeten ze hier 'nee' op antwoorden dan blijken ze niet geschikt voor een vacature. Of freelancers die vol goede moed met een bedrijf in gesprek gaan over het realiseren van banen voor arbeidsgehandicapten en dan te horen krijgen, wij hebben niks aan die doelgroep omdat ze niet hoog opgeleid zijn.

Ze zijn er echt

Er zijn circa 250.000 mensen met een HBO/WO opleiding, al dan niet afgerond, die een handicap hebben. Binnen de grote groep zijn circa 30.000 Wajongeren met een HBO/WO opleiding, van wie een deel bovendien duurzaam arbeidsongeschikt is. Of ze willen of niet, volgens de nieuwe wet mogen ze feitelijk niet meer werken. Deze veelal ambitieuze mensen hebben grote moeite met het vinden van een passende baan, zeker nu bedrijven 'azen' op 'Participatiewet doelgroepers' om aan de 100,000 banenafspraak te voldoen. Onder de hoger opgeleiden is er een steeds verder groeiend gevoel van gelatenheid omdat ze zich in de steek gelaten voelen door de invoering van de Participatiewet waar zij veelal buiten vallen. De redenen hiervoor:

1. Instroom in HBO/WO banen is vrijwel altijd fulltime;
2. Passend werk in de vorm van parttime werken op HBO/WO niveau blijkt vaak onmogelijk of zelfs te duur;
3. Jobcarving werkt bij deze groep anders.

De knelpunten

Bottlenecks bestrijden en barrières wegnemen

Als het gaat om de instroom bij bedrijven dan is er eigenlijk nooit de mogelijkheid om parttime in te stromen of een baan in duo's te vervullen. Dit maakt de instroom lastig voor de HBO/WO groep die parttime moet werken door zijn/haar beperking. Hierbij kom je gelijk op passend werk, waarbij parttime werken de meest gevraagde aanpassing is naast een werkplek aanpassing. En dan het liefste in een reguliere job, en dus niet in een gecreëerde baan maar gewoon de job waarvoor je hebt gestudeerd. 

Jobcarving bij deze groep vraagt dan ook niet om te kijken naar welke taken misschien kunnen worden uitgevoerd en tot een functie kunnen worden omgezet. Wel kijken naar taken die niet uitgevoerd kunnen worden en daardoor moeten worden herverdeeld onder een team of aan een extra medewerker. En vooral die extra medewerker is vaak een probleem, simpelweg het is te duur om 2 parttimers in te zetten, dus dan toch maar de keuze voor een gezonde fulltimer.

Omdenken

Werkgevers die zonder vacatures naar Meet & Greets komen omdat zij denken dat banen altijd gecreëerd moeten worden, werkt het afhaken van hoger opgeleiden in de hand. Werkgevers die wel vacatures hebben, worden overstroomd met sollicitanten en dat is de crux in dit verhaal. Zoek je mensen, kom dan met vacatures naar de Meet & Greets en de mensen zullen je zeker ook weten te vinden. Zelfs als je ze niet spreekt omdat de vacatures die bij iemand passen via netwerken bijzonder goed hun weg weten te vinden, want de contacten zijn onderling vaak erg goed. En bovendien, men gunt elkaar veelal een passende baan!

Olympus met laagjes

Op gelijke inclusieve voet staan, daar zijn we nog wel een paar decennia onderweg vrees ik. Vooral na het lezen van de column van Marijn de Vries (voormalig wielrenster), zij vindt de Paralympische sport geen topsport. Nu zal ik niet zeggen dat de Paralympische indeling in klassen perfect is, maar het is het beste van het slechtste in een wereld die bol staat van verschillen. Waarom het beste van het slechtste, eigenlijk heel simpel, ook de Paralympische spelen zijn lang niet voor iedereen toegankelijk en dat kan beter. Evenals er nog een lange weg te gaan is in een gelijkwaardige arbeidsmarkt.

Samen sporten, samen werken

Natuurlijk zou ik ook graag zien dat de Olympische en Paralympische Spelen tegelijk vallen of eigenlijk gewoon gelijk zijn. Maar ook dan ga je niet ontkomen aan verschillende klassen. Ik zou van Marijn wel eens willen horen wat ze ervan vindt als ze tegen een tandem had moeten fietsen omdat de tegenstandster een piloot heeft, zou dat eerlijke concurrentie zijn? Zo is het ook niet gelijkwaardig om een zwemmer met volledige functies over armen en benen tegen een zwemmer zonder benen of armen te laten zwemmen. Net als dat er sporten zijn waarin Paralympische en Olympische atleten zich wel met elkaar kunnen meten omdat zij tot gelijke prestaties kunnen komen. Maar dat verschilt dus per sport en beperking en geeft precies weer hoe divers sport en beperkingen beiden zijn.

Daar zijn mensen met een handicap namelijk al verder dan mensen zonder handicap. 'Wij' accepteren dat we dingen op onze eigen manier doen, bewust of onbewust van deze acceptatie, doordat we op onze eigen manier doelen bereiken die we stellen. Of het nu gaat om het vinden van een reguliere baan met aangepaste uren of het behalen van een Paralympische medaille in je eigen klasse. Dat maakt de prestatie niet minder. Het is gewoon keihard werken en veelal nog wel harder dan een 'gewone' collega of 'gezonde' sporter omdat er extra uitdagingen liggen om te komen tot een gelijkwaardige prestatie.

Alleen inspiratie?

Volgens Marijn de Vries zijn de verhalen van Paralympiërs inspirerend en groter dan topsport. Ja dat 1e zijn ze zeker omdat zij het beste uit zichzelf halen ondanks dat mensen dat niet van hen verwachten. Maar dan is het weer geen topsport omdat ze niet op gelijkwaardig niveau presteren als gezonde sporters. Om precies te zijn vergeleek ze het met iets te enthousiaste hobbysporters en dat is echt onterecht. Een Marlou van Rhijn traint net zo hard als een Dafne Schippers. Misschien nog wel harder omdat Marlou ten opzichte van Dafne nog extra uitdagingen heeft. En is de definitie van topsport niet juist;

"Topsport is het op professioneel en hoog niveau beoefenen van een bepaalde sport."

Zo is het ook op de werkvloer; als je gelijkwaardig presteert, in verhouding tot je fulltime collega's, ben je dan minder omdat je door je beperking minder uren werkt? Zou je dan geen kans op promotie mogen maken puur omdat je niet genoeg uren werkt? Wat mij betreft zou daar geen verschil in mogen zitten want er zijn oplossingen. Net als de blades Marlou naar Goud in Rio brachten, kan een p.a. een manager met een handicap mogelijk maken.

Equality

Gelijkwaardig, dat is waar inclusie de eerste stap in is. Pas als we de prestaties van mensen met een handicap of chronische ziekte op de volledige waarde in leren schatten is er sprake van gelijkwaardigheid. Waarbij gelijkwaardigheid staat voor het verwijderen van drempels en niet voor het perfectionisme behalen. Want dat is nu net het verschil tussen de klassen in de Paralympische sport, de dames en heren bij de Olympische spelen. Er zijn verschillen tussen mensen en door drempels te verwijderen bieden we gelijke kansen. Hierbij gaat het dan niet om het direct tegen elkaar op te nemen in een ongelijkwaardige strijd, maar de strijd gelijkwaardig te maken door rekening te houden met verschillen en elkaars inspanningen hierin te respecteren.

Zo simpel is het in de sport, zo simpel is het op de werkvloer. Verschillen omarmen en de drempels verwijderen door oplossingen te zoeken om de verschillen op te vangen en daarmee een gelijkwaardig speelveld realiseren. Het zal alleen nog wel de nodige decennia duren voordat iedereen dit zal begrijpen......of zou het accepteren van de Olympus met laagjes toch sneller kunnen dan iedereen verwacht, als we Paralympische sporters net als Olympische sporters als inspirators en topsporters gaan zien?

Ondernemers met LEF in de kou!

Ondernemen neemt risico's met zich mee, dat weet elke ondernemer. Toch zijn er voor een steeds verder groeiende groep ondernemers risico's die niet in te dekken zijn, terwijl deze voor een ander wel in te dekken zijn mits zij daarvoor kiezen. Hierbij gaat het om ondernemers met een handicap, mensen die uit de uitkering willen en op de arbeidsmarkt geen plaats weten te bemachtigen. Ondernemen met een handicap vraagt niet gewoon lef, maar LEF!

Een mooi voorbeeld is de ondernemer uit Goor, met zijn eigen tabakszaak verwierf hij zijn eigen inkomen terwijl hij voorheen in de WAO zat. Het probleem is echter dat het ondernemen inmiddels haast onmogelijk is geworden omdat hij een progressieve oogziekte had, welke geen AOV dekking kan krijgen. Ik weet dit zelf uit ervaring, want je kan je overal voor verzekeren, behalve voor de aandoening die je al hebt, deze is uitgesloten.

Het gevolg, iemand die kiest om niet op de zak van de overheid te leven, nu met lege handen komt te staan omdat de overheid wel blij is als je uit de WAO of andere uitkering een bedrijf start, maar daarna niet meer de mogelijkheid biedt om bij een verslechtering van de situatie terug te vallen op het vangnet voor mensen met een handicap.

Eerlijk?

Veel mensen vinden dit eerlijk, je kan je als ondernemer toch verzekeren? Nee, zoals ik al zei, je kan je niet verzekeren voor een bestaande aandoening, en als dat in zeer uitzonderlijke gevallen wel kan dan zijn de premies zo hoog dat ze alleen betaalbaar zijn voor mensen met een echt topinkomen en dus niet voor iemand met een kleine tabakszaak.

Voor deze ondernemers met LEF blijkt zelfs Rutte geen oren te hebben, hij als VVD'er met hart voor ondernemers blijkt niets te willen doen voor deze ondernemer. Dat is gek, want het is juist de VVD die wil dat mensen met een handicap het heft in eigen hand nemen en gaan werken, of zelfs ondernemen. Maar daar moet dan wel een eerlijke optie tegenover staan, terugvallen op een uitkering bij verslechterende omstandigheden zonder het 'opeten' van het eigen vermogen zou daar een minimum in zijn. Simpelweg omdat deze mensen de staat vaak tonnen aan uitkeringen hebben bespaard en door hun vermogen ook veel meer zelfredzaam zijn dan iemand met een uitkering die nooit enig vermogen heeft opgebouwd.

Waarom deze ondernemers uitzonderen?

Als we echt aan een inclusieve samenleving willen werken dat moet ondernemen ook voor iedereen in gelijke mate toegankelijk zijn. Dat is het nu niet omdat mensen met een handicap gedeeltelijk zijn uitgesloten bij het afsluiten van een AOV. Om dit gat op te vullen zal de overheid toch echt in moeten springen, want geen verzekering zal dit doen omdat het simpelweg niet rendabel is. Op zich niet vreemd, voor de overheid is het anders. Iedereen die uit een uitkering komt door te gaan ondernemen en daarmee op eigen benen gaat staan, bespaart de overheid geld. Deze besparing zou prima kunnen worden gebruikt voor een collectieve voorziening om deze groep de mogelijkheid te bieden om terug te vallen op een uitkering als het ondernemen door de handicap niet meer mogelijk is. 

In het voorbeeld van deze ondernemer heeft de branche vereniging NSO besloten om de zaak voort te zetten om tot een oplossing en indien nodig voorziening te komen. Dit is bijzonder en voor veel ondernemers met een handicap zonder AOV of met beperkte AOV iets waar zij alleen maar van kunnen dromen. Het is dan ook te hopen dat er iets veranderd, voor mij was het een van de redenen om weer in dienstverband te gaan werken, want mijn LEF verloor het van mijn weten van wat er komen gaat. Ik had de keuze om mijn onderneming voor een baan in te ruilen, maar veel meer mensen hebben deze keuze niet! 

Op de grens van.....

Met regelmaat krijg ik de vraag 'Waar begint inclusief ondernemen?' Daarop is eigenlijk maar 1 antwoord, maar voordat we daarin gaan duiken..... Stel ik eerst de vraag 'Waarom wil je inclusief ondernemen?' hierop kunnen vele antwoorden komen. Van het inpassen van de Participatiewet, tot het verder diversificeren van de organisatie om een afspiegeling van de samenleving te vormen. 

Vooral de laatste reden als motivatie, zijn organisaties met de beste papieren om een echte inclusieve organisatie te vormen. Dan borrelt natuurlijk al gauw de vraag op 'Waarom zij wel?' Daar is een kort en simpel antwoord op, 'motivatie' en dat is wat er nodig is om een echte inclusieve organisatie vorm te geven. Het gaat namelijk niet vanzelf, het vraagt tijd en veelal geld om te investeren in arbeidsplekken voor mensen met een beperking.

Haat-liefde verhouding

Veelal komt die motivatie voort vanuit de bedrijfsdoelstelling om Maatschappelijk Verantwoord te Ondernemen, voor veel familiebedrijven de gewoonste zaak van de wereld. Voor veel grote bedrijven iets waarmee ze een haat-liefde verhouding hebben. Want MVO is leuk, zolang het maar geen geld kost.... En daar zit hem nu juist het addertje onder het gras, MVO is niet voor bedrijven die alleen naar uitgaven op korte termijn kijken. MVO is voor bedrijven die kiezen om te investeren en daarvan te renderen op het moment dat de investering soms pas na langere tijd zijn geld op gaat leveren.

Deze haat-liefde verhouding maakt dat grotere bedrijven veelal voor de makkelijkere MVO doelstellingen kiezen, de doelstellingen die op korte termijn iets opleveren en liefst weinig geld kosten. Toch zijn het juist de familiebedrijven die het tegendeel bewijzen, duurzaam investeren in MVO levert geld op en vooral ook een positie op de markt die je onderscheid en dat is in de huidige markten geen overbodige luxe.

Antwoord

Het bouwen aan een inclusieve organisatie is niet makkelijk, het invullen van de Participatiewet als motivatie is niet voldoende. Het moet gaan om de wil om echt kansen te bieden, omdat de maatschappelijke rol van je bedrijf een kernwaarde is. En juist daar zit ook mijn antwoord verscholen op de vraag 'Waar begint inclusief ondernemen?'

'Op de grens waar MVO en HR elkaar vinden' 

Want juist de weg naar inclusie is waar maatschappelijke doelstellingen binnen MVO en de rol van HR elkaar overlappen. Het is HR als verantwoordelijke afdeling om het personeelsbeleid vorm te geven, maar zonder MVO minded HR adviseurs die de waarde zien van een personeelsbestand wat afspiegeling van de maatschappij vormt, komt een inclusieve organisatie nooit volledig van de grond.

Om dit vorm te geven heb je kartrekkers nodig, mensen die 'the exta mile' willen lopen om managers, collega's en kandidaten met een beperking samen kunnen brengen. Hiervoor moet je doorzetters hebben, met een goed netwerk, met passie en vooral hart voor de doelgroep. Zonder deze mensen is je inclusieve missie haast onhaalbaar en daarom is het noodzakelijk om de juiste persoon op het juiste moment in te zetten. Dus laat het niet over aan het lot, maar zoek naar passie.

Aan het werk blijven…

Afgelopen vrijdag kwam de SER met de oproep dat chronisch zieken beter aan het werk moeten kunnen blijven, waarin zij stellen dat de huidige uitstroom vooral een gebrek aan kennis is bij werkgevers. Nu ben ik het hier deels mee eens, werkgevers zijn vaak onvoldoende op de hoogte van de mogelijkheden. Toch zijn het zeker niet alleen de werkgevers, want het systeem van de WIA is net zo imperfect als andere sociale verzekeringen in Nederland.

Als we mensen na of tijdens ziekte echt aan het werk willen houden is er meer nodig dan alleen de medewerking van werkgevers. Het systeem belemmerd deze werkgevers namelijk ook. Een chronische ziekte komt namelijk vaak niet alleen, en in het geval de medewerker al een beperking heeft dan is deze in relatie tot de WIA uitgesloten. Dit houdt in dat als je door bijvoorbeeld zware rugklachten je oude werk niet meer kan doen, en al een bestaande beperking had, je alleen voor de rugklachten in aanmerking komt voor voorzieningen.

Logisch?

Mensen die erg op de hoge kosten zitten voor de sociale zekerheid, sociale verzekeringen, etc. zullen veelal zeggen; ‘dat is toch logisch!’ Maar dat is het dus niet, want een chronische ziekte komt vaak niet alleen. Het staat in veel gevallen in relatie met andere klachten en deze klachten bieden voor de WIA dus geen aanknopingspunt om de benodigde voorzieningen te krijgen die niet voor de WIA gerelateerde aandoening in aanmerking komen.

Zelf wist ik dit ook niet, tot ik in het oerwoud van de WIA terecht kwam nadat mijn bevalling niet geheel verliep zoals gepland. Echter kwam ik bij de WIA keuring tot de ontdekking dat alleen mijn bekkenklachten meetelden voor de keuring en eventueel benodigde hulpmiddelen, het feit dat ik al mijn leven lang een visuele beperking had en zelfs medische informatie van mijn oogarts had verstrekt, ging de arts volledig aan mijn visuele beperking voorbij omdat deze los stond van mijn bekkenklachten. En ik kreeg deze man echt niet aan zijn verstand gepeuterd dat mijn visuele beperking in combinatie met bekkenklachten een compleet andere kansberekening op werk op leverde, laat staan dat ik voorzieningen voor het andere nodig zou hebben.

Best gek toch?

Als men mij aan het werk had willen houden bij mijn toenmalige werkgever dan had ik dus voor zowel mijn bekkenklachten van toen als mijn visuele beperking die ik nog steeds heb, passende voorzieningen moeten krijgen. Echter deze kreeg is dus alleen voor de toenmalige klachten en niet voor mijn bestaande handicap. Met als gevolg dat ik niet bij mijn toenmalige werkgever kon blijven, ik kon mijn oude werk niet meer uitvoeren en passend werk vroeg aanpassingen die te maken hadden met mijn visuele beperking. Met als gevolg, een onwelkome exit.

Sinds dat ontslag heb ik jaren gezocht naar passend werk, kwam ik tot de ontdekking dat het verkrijgen van voorzieningen zonder arbeidsongeschiktheidsstatus een megalomane ramp was en besloot daarom maar eens een Wajong keuring aan te vragen. Echter, ik was te oud en had werkervaring, de voorzieningen daar kon ik wel een verzoek voor indienen maar of ik ze kreeg was onzeker. 'Helaas, wij kunnen u niet helpen…..'

Niet dankzij UWV

Uiteindelijk ben ik afgelopen november op mijn pootjes terecht gekomen, nu heb ik bij deze werkgever gelukkig niet veel voorzieningen nodig en als ik ze wel nodig heb dan worden ze geregeld. Maar dat is wel een heel uitzonderlijke positie, met als gevolg grote vrees voor als mijn contract (of periode van losse contracten) afgelopen is. Want dan moet ik weer opnieuw met mezelf gaan leuren bij werkgevers. 

Als de SER wil dat mensen met een beperking/chronische ziekte/handicap aan het werk blijven/komen dan moet er eerst eens naar de kromheid van regelingen worden gekeken, naast het beter informeren van werkgevers. Want de baten overstijgen verre de kosten als het gaat om voorzieningen, bovendien is het verspilling van talent als mensen aan de kant staan die met enige aanpassingen gewoon aan de slag kunnen.

Perfecto-sapiens

Er worden vele onderzoeken en artikelen geschreven over het nut van diversiteit, over de positieve effecten van diversiteit op bedrijfsresultaten en toch. Toch blijft het aantal artikelen over discriminatie op de arbeidsmarkt de laatste maanden toenemen, of het nu gaat over niet westerse Nederlanders of simpelweg op huidskleur, ook mensen met een arbeidshandicap mogen hierin niet vergeten worden. Want ook zij ervaren, ondanks de invoering van de Participatiewet, discriminatie op de arbeidsmarkt.

Er zijn voorbeelden te over van bedrijven die in de problemen komen, of het nu gaat om banken, accountantskantoren, of minder publiek bekende bedrijven. De meeste gevallen hebben te maken met tunnelvisie, het missen van verandering, het zijn leiders die samen een homogeen team vormen en daarmee klem lopen in een veranderende wereld. Elkaar niet aan durven spreken op gedrag en in veel gevallen sterk van elkaar afhankelijk zijn omdat het old-boys-network altijd nog van levensbelang is voor de ‘mannen in pakken.’

De perfecte ik-variant

Op het moment dat bedrijven mensen gaan zoeken wordt er erg vaak nog gezocht naar mensen die in het team passen op basis van de ‘perfecte ik-variant’ ofwel, mensen die lijken op elkaar en het liefst zelfs vrijwel identiek zijn aan de huidige teamleden. Het gekke is dat dit iets is wat het tegenovergestelde is van diversiteit, want het zijn juist de multidisciplinaire teams die bijdragen aan de groei van organisaties. Het zijn juist deze teams die beter presteren en elkaar vaker durven aanspreken op zaken, het zijn juist deze teams die oplossingen vinden als deze niet voor de hand liggen.

En toch blijft men zoeken naar een persoon waarmee men zich kan vergelijken, de ‘veilige ik-variant,' die het zelfde denkt en waarmee men de minste problemen verwacht. De reden hiervoor, eigenlijk gewoon simpel; gewoonte en angst voor het onbekende. Beiden zijn puur psychologisch te verklaren, we houden het nu eenmaal graag bij het zelfde vooral als we denken dat dat gewoon goed functioneert. Maar juist dan loop je het risico op tunnelvisie, het risico over het hoofd te zien wat er vlak voor je gebeurt omdat je het niet verwacht.

Perfecto-sapiens

Werkgevers, recruiters en managers zien graag mensen die op hen lijken, zien graag dat er medewerkers binnenkomen aan wie zij weinig ‘te versleutelen’ verwachten. Medewerkers die perfect passen, perfect zijn en het liefst ook perfect functioneren. Al in het onderwijs wordt op deze eenheidsworst ingezet, bovengemiddeld presteren wordt onvoldoende gestimuleerd en ben je ‘net even anders’ dan sta je al snel buiten de groep.

Ook in het bedrijfsleven en zelfs op de werkvloer bij de overheid is dit niet heel anders. Ben je te excentriek, ben je buitengewoon slim, heb je een niet westerse achternaam en draag je bovendien ook nog een hoofddoek, heb je een beperking, etc. Er zijn veel redenen te bedenken om niet in de perfecto-sapiens categorie te passen. Niet dat de perfecto-sapiens categorie zo perfect is, het gaat er eigenlijk om dat zij zichzelf vooral perfect vinden. Wie afwijkt van de norm, boven het maaiveld uitsteekt, die is per definitie ongeschikt. Men wordt er onzeker van, men gaat hen liever uit de weg en dat is jammer want dit zijn juist de mensen die bijdragen aan de toekomst van organisaties in een snel veranderende wereld.

Ook al lijkt iemand de perfecto-sapiens, is het nog de vraag
hij/zij het ook echt is....?

We moeten af van de perfecto-sapiens om echte diversiteit vorm te geven, we moeten af van de ‘perfecte ik-variant’ die het zelfde denkt als jij. Want als we met z’n allen iets willen leren, willen inspelen op de veranderende economie en wereld, dan wordt het tijd om dat te doen met alle mensen om ons heen. En dan vooral ook met mensen die een andere visie hebben dan jijzelf. Simpelweg omdat er dan kan worden ingespeeld op veranderingen die een team van homogene denkers over het hoofd ziet. 

Mag het iets minder gemiddeld?

Het is weer een hot item, discriminatie en dat mede dankzij de Oscars. Het gekke is dat discussies rondom discriminatie altijd over 1 bepaalde groep gaan. In deze ging het om het gebrek aan ‘zwarte’ genomineerden, en daar maakte Chris Rock dan ook een behoorlijk portie gehakt van. Toch is discriminatie niet iets wat alleen mensen met een andere huidskleur of afkomst overkomt, het speelt vaker een rol dan menigeen zou denken.

Om even bij de films te blijven, hoe vaak zie je een acteur of actrice met een beperking voorbij komen? Een vraag waar menigeen waarschijnlijk ‘nooit’ op moet antwoorden. Want er zijn wel films waarin iemand ‘iets heeft’ maar menigmaal wordt deze gespeeld door iemand zonder beperking. En eigenlijk is dat best gek, zeker vanuit het oogpunt dat films en series een afspiegeling van de samenleving zouden moeten weergeven en toch neem eens een gemiddelde filmcast voor je….

Zo gemiddeld als wat

Even uitgaande van een Nederlandse filmcast, veelal zijn het knappe, jonge en vooral hippe mensen die veelal succesvol zijn, de crimineel is veelal dik of lelijk en de vriend die het net niet haalt bij de rest van zijn succesvolle vrienden komt er ook niet al te best af. In series zie je zo nu en dan iemand in een rolstoel voorbij rolen, en het verbaasd ook niemand meer dat in bijvoorbeeld Goede Tijden Slechte Tijden spontane genezingen aan de orde van het jaar zijn.

Dit draagt allemaal bij aan de beeldvorming die mensen hebben van de wereld om zich heen, ben je knap dan ben je succesvol, ben je lelijk dan loopt je leven niet echt op rolletjes en heb je een beperking…….

Wat als het anders was?

Ik vraag het me meermaals af, wat als we in films en series nu ook ‘gewone’ mensen zien, mensen die misschien wat minder knap zijn, een beperking hebben en waarom mag de vriend of vriendin van de hoofdrolspeler maar zelden een andere huidskleur of afkomst hebben? Door een diverse cast neer te zetten krijg je een afspiegeling van de maatschappij, wordt de beeldvorming over de maatschappij realistischer en zal ook de cast op een gemiddelde werkvloer hopelijk de films en series volgen.

Is dat nu echt zo’n gekke gedachte?, ik vind van niet. Simpelweg omdat het leven niet alleen leuk is voor mensen die knap en succesvol zijn. Ook mensen met een beperking kunnen succesvol zijn, of de Marokkaanse met een hoofddoekje ook zij kan succesvol zijn in het werk. Dat is waar diversiteit om draait, het gaat om succes hebben op basis van je vaardigheden en niet om wat je niet kan of wat je achtergrond is. 

Want juist diversiteit draagt bij aan inspelen op de vraag van klanten die echt niet allemaal van hetzelfde houden. En daarom moet iedere organisatie over een cast beschikken die een afspiegeling vormt van de klanten die men wil bedienen, simpelweg omdat zij samen kunnen komen tot producten en diensten die bij iedereen aansluiten en is dat niet waar ondernemen om gaat?

Meer dan succesverhalen?

Iedereen die actief is in het bemiddelen, begeleiden en adviseren van bedrijven over de plaatsing van mensen met een beperking kent ze wel; de succesverhalen. Op menig bijeenkomst worden de succesverhalen verteld, de mensen bij wie een plaatsing een super match bleek te zijn en toch, blijkt vaak na een jaar of soms zelfs al na een half jaar dat het succes toch niet zo duurzaam was.

Natuurlijk hebben we deze verhalen nodig om te inspireren, want met successen kan je een ander overtuigen om je aan te sluiten bij deze beweging op de arbeidsmarkt. Toch zit er ook een flink addertje onder het gras, namelijk de duurzaamheid van de plaatsingen, niet omdat bedrijven niet de juiste mensen vinden maar omdat veel bedrijven nog in roerig vaarwater zitten.

Achter de verhalen

We slaan allemaal de kranten open en lezen over grote reorganisaties, faillissementen, etc. en deze hebben zeker ook invloed op deze doelgroepen. Want hoewel bedrijven wel mensen aan moet nemen, en dit jaar 8.000 nieuwe werkplekken in het bedrijfsleven moeten worden gerealiseerd, zijn ook deze geplaatsten niet geheel vrij van zaken die spelen binnen organisaties. Dit is een lastig fenomeen, want hiermee haalt een bedrijf enerzijds talent binnen en komt dan later tot de conclusie dat ze weer moet laten gaan ondanks de investeringen die zijn gedaan. Dit is voor zowel het bedrijf als de betreffende medewerkers een pijnlijke situatie, want de vraag is natuurlijk of er ooit nog wel zo’n goede match voor terugkomt.

Dan heb je ook een ander slag bedrijven, ook zij hebben succesverhalen, maar spelen een geheel ander spel. Dit zijn de bedrijven die mensen aannemen, en na verloop van een periode van tijdelijke contracten en het benutten van subsidies, om ze er vervolgens geen vast contract aan te bieden. Sommige van deze bedrijven en zelfs de overheid, heeft hiervoor zelfs een on-gedocumenteerde vorm van beleid voor. Waarbij het bekend is dat een kandidaat, hoe goed ook, nooit de kans zal krijgen op een duurzaam arbeidsperspectief omdat deze persoon na 2 jaar geen subsidie rechten meer heeft.

Zoekend naar de balans

Natuurlijk zijn dit twee volledig verschillende typen verhalen, met compleet verschillende achtergronden. Waar de eerste het verlies van talent betreurd, betreurd de tweede vooral het verlies van subsidies en zijn de talenten minder van belang. Toch hebben beide voorbeelden een zelfde probleem, ‘gebrek aan duurzame perspectieven’ wat vooral geldt voor de mensen die verschillende half-/jaarcontracten aan elkaar knopen en bij een volgende sollicitatie te horen krijgen te ze onvoldoende ervaring hebben.

Hoe kunnen we dit doorbreken, vooral hoe kunnen we dit op een eerlijke manier doorbreken? Want de werkgever die zegt, 'ik kan bij een reorganisatie niet tegen een trouwe medewerker zeggen, 'sorry je wordt vervangen door een gehandicapte' omdat dat voor niemand eerlijk is.' Heeft groot gelijk, maar aan de andere kant zijn het juist bij reorganisaties ook de parttime banen die het eerste sneuvelen en daar zitten juist kansen voor mensen met een arbeidsbeperking. 

Ergens moet er een balans worden gevonden tussen de perspectieven die organisaties kunnen bieden, de noodzaak die er ligt om organisaties mee te laten veranderen in de ontwikkelingen van de markt en ten slotte het behoudt van talent. Daar ligt zeker een taak voor de samenwerkingsverbanden als de 99van... en dat vraagt wel het lef om samen kennis te delen. Ik weet dat er bedrijven zijn die dit met plezier doen, maar ook heel veel bedrijven die hier enorm voor schromen. Dat is jammer, want een arbeidsmarkt vernieuwen gaat het beste door van elkaar te leren en we zien toch allemaal het liefste een duurzame inclusieve arbeidsmarkt?

Toegankelijkheid = empoweren!

Diverse keren komen ze voorbij, de zogenoemde experts, die claimen alles te weten over het niet noodzakelijke toegankelijkheidsvraagstuk. Experts die op basis van hun eigen sociale positie claimen dat mensen met een beperking zichzelf eerst maar eens moeten empoweren en dat de overheid daarbij mag helpen. Experts die een beperking als ‘jouw probleem’ neerzetten, maar tegelijkertijd niet weten wat het inhoudt om met een beperking te leven.

Alleen al ondertiteling kan uw reclame
toegankelijk maken voor zoveel
potentiële klanten.

Frank Bosman is zo’n ‘zogenaamde expert’ en claimt dat een handicap je eigen probleem is, de overheid hoeft je alleen te empoweren. Op zich ben ik het daar wel mee eens, maar zijn stelling dat dat de reden is om het amendement m.b.t. toegankelijkheid van Otwin van Dijk af te stemmen is het domste expert-advies ooit. Want hoe wil je mensen empoweren als je hen tegelijkertijd aan de zijlijn van de maatschappij laat staan?

Eigen gewin

Dan is er nog het issue met VNO*NCW, de woordvoerster verklaarde aan de Telegraaf dat van Dijk het amendement vooral uit persoonlijke motieven had ingediend. En dat ze vanuit zijn fysieke situatie wel begreep waarom hij dat zou willen. Ze had net zo goed kunnen zeggen dat ze van Dijk ‘zielig’ vond omdat hij in een rolstoel zat. Waar ik dan mijn vermoeden uitspreek dat ik denk dat ze dat ook daadwerkelijk vindt, net als ik zo vaak hoor dat ik ‘zielig’ zou zijn omdat ik slecht zie.

Ik ben geen PvdA’er en heb het ook wel eens met Otwin van Dijk aan de stok, immers we blijven actief in twee verschillende politieke partijen van twee verschillende stromingen. Echter in dit dossier is hij toch een van de weinige Kamerleden die echt weet waar het over gaat, ik weet dat er nog enkele Kamerleden zijn die hier ook veel meer inzicht in hebben maar dat laat ik aan ieder van die Kamerleden om dat wel of niet publiekelijk bekend te maken. Immers, een publieke functie betekent niet dat iedereen achter je voordeur hoeft te kijken.

Gehandicapten in actie

Inmiddels moet het ook voor elke ondernemer, die actief is op Twitter, duidelijk zijn dat toegankelijkheid niet iets is wat je zondermeer kan negeren. De actie #jekomternietin laat zien hoeveel obstakels mensen met een beperking tegenkomen om bij winkels, het OV, de overheid, bedrijven binnen te komen. Dat toegankelijkheid soms ook niet mogelijk is, ook dat snappen gehandicapten zeker wel, want zij weten dat hun beperking hun probleem is. Maar dat wil niet zeggen dat de maatschappij daarom zondermeer de andere kant op moet kijken.

Laat klanten niet voor de deur staan als je durft te investeren!

De Participatiewet vraagt van ondernemers om mensen met een beperking een baan te bieden, passendonderwijs om kinderen met een beperking naar een reguliere school te laten gaan, deze dingen zijn wettelijk vastgelegd omdat bedrijven en scholen niet zelfstandig mensen met een beperking opnamen in hun gelederen. Ook met klandizie speelt hier precies het zelfde, want pas als toegankelijkheid wettelijk wordt vastgelegd komt een ondernemer in actie (dat bewijst de Participatiewet), het kost inderdaad geld om de aanpassingen te doen, echte levert het ook nieuwe klanten op en daarmee verdient een investering zich weer terug. Net als elke andere investering in klanten, want is dat niet wat we allemaal doen?

Gewone collega

Dat is misschien wel het leukste compliment wat je kan krijgen, 'dat je een gewone collega' bent, als je ergens binnenkomt ‘dankzij' je beperking. En inderdaad, het is een fijn compliment als blijkt dat je collega’s je als gewone collega zien en je ook als zodanig behandelen. Dat is ook waar het om draait als het om het VN Verdrag gaat, gewoon meedoen omdat je ertoe doet, omdat je mee kan doen en men oog heeft voor de verschillen die er zijn tussen mensen.

Van de week vroeg iemand mij of het wel fair was om voor 2 rolstoelers in een dorp toegankelijkheid te vragen, ja het is net zo fair als voor ieder ander om zelfstandig boodschappen te kunnen doen. Toch ziet menig Nederlands ondernemer deze klanten nog niet als klanten, omdat ze simpelweg nog niet zoveel ervaring hebben met klanten in bijvoorbeeld een rolstoel.

Dichterbij dan je denkt

Toch is de logica om toegankelijkheid prioriteit te geven dichterbij dan je zou verwachten, want waar het logisch is om een moeder met een kinderwagen in en uit een bus te helpen, is de stap toch klein om dit ook voor iemand in een rolstoel te realiseren? Die kinderwagens ‘horen bij het straatbeeld’ en iemand in een rolstoel wordt al snel nagestaard. Toch blijkt uit de praktijk op de werkvloer dat iemand met een beperking al snel als een ‘gewone’ collega wordt gezien op het moment dat deze collega (met enige aanpassingen) gewoon zijn of haar werk kan doen.

Uit de praktijk blijkt dat beperkingen niet bepalen of iemand wel of niet kan participeren, het gaat om de perceptie die mensen over mensen hebben die net even ‘anders’ zijn en de manier waarop men hiermee omgaat. En daar zit hem nu juist de crux in de hele visie op inclusieve organisaties, toegankelijkheid en alles wat met inclusieve organisaties te maken heeft. Zolang een beperking buiten het zicht valt is het een obstakel, zodra iemand met een beperking een volwaardige rol binnen de organisatie krijgt komt er ook een maatschappelijke verandering op gang.

VN Verdrag als hefboom

De ratificering van het VN Verdrag staat voor a.s. donderdag 14 januari op de rol, dit verdrag is niet de boeman voor ondernemers omdat er aanpassingen kunnen worden gevraagd. Dit verdrag biedt kansen voor ondernemers die oog hebben voor klanten, kan de maatschappelijke omslag betekenen naar een maatschappij waar het net zo gewoon is om een moeder met een kinderwagen te helpen als te wachten tot een rolstoeler uit de bus kan stappen.

Het is de omslag naar ‘gewone’ collega’s met een beperking, het is de omslag naar inclusie en daarmee een samenleving waar een beperking geen reden meer is om iemand na te staren. Maar waar het gewoon is om toegankelijk te zijn waar mogelijk, waar rekening wordt gehouden met verschillen en uiteraard ook wederzijds respect is als toegankelijkheid praktisch onmogelijk is. Eigenlijk is het gewoon een wereld waar de klant koning is en daarmee voor een ondernemer een kans en geen bedreiging. Daar is elke ondernemer toch groot mee geworden?

Ontoegankelijkheid als norm

Het is en blijft een vreemd idee, de norm is ontoegankelijkheid en dat veranderen kost op korte termijn geld. Dat laatste is een realistisch punt, maar de vraag is of het wel logisch is om daar de norm ontoegankelijk om te houden? Want als we kijken naar de lange termijn dan is het gewoon een goede investering om je bedrijf toegankelijk te maken.

Gewoon klanten 

Elke ondernemer wil graag klanten binnenhalen, want klanten brengen geld in het laatje. Toch zien nog maar een beperkt aantal ondernemers dat mensen met een handicap ook klanten zijn, waarom zou je vragen?
Immers, iedereen met een portemonnee is een potentiële klant? Ja, we zien klanten graag komen, maar we hebben ook een beperking als ondernemer. We zoeken klanten aan wie wij ons kunnen spiegelen, mensen bij wie we ons voor kunnen stellen dat zij onze winkel, zaak of horeca gelegenheid binnenlopen.

Dit zijn veelal mensen die we uit onze eigen omgeving herkennen. Dan komt de cruciale vraag in dit geheel, herkent u iemand met een beperking als iemand die in uw omgeving zou kunnen zitten? Veel ondernemers zullen ‘nee’ op deze vraag moeten antwoorden, de ondernemers die hier ‘ja’ op kunnen antwoorden, zijn zich namelijk veelal al bewust van de voordelen die er liggen in een toegankelijk bedrijf.

Geen schande

Het is geen schande om als ondernemer te erkennen dat toegankelijkheid nooit heeft geleeft, dat het geen rol speelde toen er een verhuizing, verbouw of nieuwbouw op het programma stond. Nee, want in Nederland zijn we namelijk ergens goed in geworden, is een school ontoegankelijk, dan bouwen we een speciale school. Is een flat ontoegankelijk, dan bouwen we een speciale flat voor gehandicapten, etc. Ja, dat is hoe het de laatste decennia keer op keer is gegaan.

Mensen met een beperking roepen nu op tot toegankelijkheid, ze roepen op om toegelaten te worden en daar spelen sociale media zeker een grote rol in. Immers krijg je als gehandicapte een stem die ook buiten je aangepaste flatgebouw, school of werkplek te horen is. Een stem die zegt, ‘hallo ik ben een klant.’ En dat zijn mensen met een beperking zeker, misschien hebben ze niet allemaal evenveel te besteden, maar daar gaat met de veranderde sociale wetgeving zeker wel wat aan veranderen. Niet morgen, maar wel op termijn met als gevolg dat zij meer bestedingsruimte zullen krijgen en dus aantrekkelijkere klanten worden.  

Elke klant is koning

Voor iedere ondernemer zou elke klant koning moeten zijn, voor de overheid elke burger een klant en daarmee is de cirkel rond. Want mensen met een beperking zijn ook klanten, die moet je waar mogelijk binnenhalen met de spreekwoordelijke ‘rode loper’ als dat enigszins mogelijk is. Zo niet, dan bent u gewoon een dief van uw eigen portemonnee, want het gaat wel om 2,3 miljoen mensen en dat zijn toch een heel aantal potentiële klanten voor veel ondernemers die wel slim en dus toegankelijk durven te ondernemen!