Geen eindeloze groei

Rupsje Nooitgenoeg

Een interessant model, Donought Economics, van Kate Raworth. Geen economisch boek over Rupsje Nooitgenoeg, maar over een donut om samen op te kunnen drijven? Een donut die misschien wel groeit, maar daarbij wel iedereen meeneemt en niet alleen de mensen die nu profiteren van de groeiende economie die ten koste gaat van anderen.... van groeien naar bloeien, is er iets mooier dan dat?

Ook ik heb de ouderwetse bedrijfskundige lessen gehad, maar voelde me daar nooit helemaal in thuis. Al studerend kreeg ik eigenlijk meer vragen dan antwoorden, waarom lag er zo weinig economische waarde bij het milieu? Waarom wordt er niet geleerd over de sociale waarde van diversiteit, waarom wordt er niet geleerd over circulaire oplossingen, waarom wordt er niet geleerd over lokale economische kernen, waarom leren we niet over de impact van ons handelen ten guste van de andere mensen op aarde?

Dit soort dingen zie je wel in vakken als duurzaamheid, voorbij komen. Maar helaas is dit nog heel beperkt. We moeten erop gaan bouwen, we moeten er naar zoeken in ons studiepakket, terwijl we met z'n alleen een omslag naar een duurzame economie moeten kunnen. Misschien is er toch een reddingsboei binnen handbereik, waarbij circulaire ondernemers geen uitzondering vormen, maar de norm wordt van ons hele economische bestaan......

Ecosysteem

Het maakt niet uit waar je het over hebt, eigenlijk is alles een ecosysteem, dat is een van de belangrijkste lessen die ik in de afgelopen jaren heb geleerd. Of het nu gaat om de sociale interactie in organisaties, of het nu gaat om het menselijk kapitaal, het digitale kapitaal, het machinale kapitaal of de grondstoffen/ideeën die tot wasdom komen in een product. Dit alles vormt een ecosysteem, waardoor we ons ontwikkelen, met de keuze of we eindeloos willen groeien of liever samen gaan bloeien? Een economisch econosysteem van regeneratie en distributie, waar we een optimale balans kunnen vinden, zou die bestaan?

Een donut of een reddingsboei?

Donought Economics

In de Donought Economics theorie worden mensenrechten de kern van de economie, iedereen heeft belang bij een goede sociale fundatie en een veilige leefomgeving. We moeten iedereen meenemen in de donut, of misschien beter reddingsboei waarop we allemaal kunnen drijven. Waarom niet de arme landen de lasten dragen van eindeloze economische groei. Waarbij er dus niet de vraag is, wie mogen erop, de vraag is dus hoe komen we er allemaal op? Hoe voorkomen we dat prachtige eilanden in de Stille Oceaan verdwijnen door zeespiegelstijging, hoe voorkomen we dat Afrika onleefbaar wordt......

Ik heb het boek al liggen, ben er voorzichtig aan in begonnen en realiseer me dat ik eindelijk een economieboek heb gevonden waar ik met mijn handelsgeest en sociale geest terecht kan. Ik wist dat het er was, en raadt het iedereen aan. Want we kunnen deze reddingsboei alleen gebruiken als we er allemaal opklimmen en de menen die er zelf niet opkomen, erop trekken om samen de aarde op een mooie manier door te geven aan de volgende generatie!

Een glimlach is onmeetbaar rendement!

Als voorvechter voor gelijke rechten van mensen met een handicap, had ik afgelopen weekend een stevig 'even slikken' momentje. Ik las namelijk onderstaande ingezonden brief van een NRC lezer...

Mijn eerste gedachte was 'blijf met je fikken van de downies af!' en daarna dacht ik, wat zou het leven van andere mensen met een handicap voor deze man waard zijn......?

De schrijver geeft aan dat hij vindt dat ouders met alle huidige medische mogelijkheden eigenlijk een boete verdienen als zij een meervoudig gehandicapt kindje 'accepteren' omdat de kosten voor zo'n kind te hoog zijn. Want zo'n kind zal nooit enige economische waarde hebben. Mijn derde gedachte was dan ook, in hoeverre draag je daar zelf aan bij?

Een dieper probleem

Met deze gedachte schoot het diepere probleem eigenlijk weer plots boven water. Want ik werk wel aan toegankelijkheid, heb jaren gestreden voor gelijke kansen op werk voor mensen met een handicap, en bemerk dat meer en meer bedrijven hier stappen in zetten. Toch is het veel te weinig, want als mensen blijkbaar vinden dat mensen met een handicap teveel geld kosten, waarom bieden we hen dan niet de kans om economisch rendement op te leveren?

Uiteraard is hierbij een belangrijke kanttekening nodig, een deel van de kinderen en volwassenen met een meervoudige of zware handicap zullen vrijwel zeker nooit een meetbaar economisch rendement opleveren. Dit moeten we accepteren, in plaats van zeuren over de kosten, omdat dit slechts een klein deel van de gehele groep mensen met een handicap is.

Terug naar iedereen met een handicap die wel iets kan, denk aan de mensen met down waar de briefschrijver het over heeft. Zou deze man zich realiseren dat werk in de openbare ruimte, de lokale kinderboerderij en andere maatschappelijke instellingen, gedeeltelijk door deze mensen wordt gedaan. Zou hij zich realiseren dat zijn kinderen bij de lokale kinderboerderij bij een schoon varkenshok kunnen kijken omdat dit via de dagbesteding wordt onderhouden?

Economisch rendement is niet altijd meetbaar

We moeten ons realiseren dat niet al het economisch rendement direct meetbaar is. Toch weten we allemaal dat een prettige werksfeer de productiviteit verhoogt. Dus als deze mensen daaraan bij zouden kunnen dragen, door koffie rond te brengen, het groen te onderhouden, of simpelweg door kopieerwerk of andere ondersteunende taken uit te kunnen voeren? Om zo bij te kunnen dragen aan een prettige werkomgeving, waar iedereen met een lach op zijn gezicht rond kan lopen? Hebben we dan niet een onbetaalbaar economisch rendement van deze mensen blootgelegd? Natuurlijk, het kost geld om deze mensen te laten werken, maar als dat een verhoogde netto winst oplevert, waarom zouden we het dan niet doen?

Om iedereen echt een eerlijke kans te geven is het nodig om de mensen die de spreekwoordelijke 'klap van de molen' hebben gekregen, ruimte te bieden iets bij te dragen aan de maatschappij. Om hen de kans te geven hun economisch rendement te laten creëren, door een onbetaalbare glimlach op onze gezichten te laten brengen en daarmee onze werkvreugde te verhogen. Dan zeg ik, kom maar op met je kostenverhaal, maar biedt dan eerst eens je tuin aan aan de lokale dagbesteding en kijk hoeveel sociale, maatschappelijke en economische waarde je dat oplevert! Pas dan, ja dan heb je het recht om je uit te spreken over de kosten van downies en andere gehandicapten! 

Grote stappen!

In Washington DC,
bij het National Monument

Afgelopen week moest ik nadenken over de dingen die ik heb bereikt in de afgelopen jaren. Je kent ze misschien wel, zo'n presentatie over jezelf, in relatie tot je positie op de arbeidsmarkt. 2 jaar geleden zat ik nog in een geheel andere fase, zoekende naar wat ik wilde en waar ik wilde werken. Nu ben ik 2 jaar verder, en weet ik dat ik veel heb bereikt in de afgelopen 20 manden.....

Terwijl ik nadacht over deze presentatie zat ik in Washington DC, op een internationale summit over toegankelijkheid. Al netwerkend, lerend en vooral ontdekkend hoe ver wij in Nederland achterlopen op met name de Verenigde Staten, Canada en Australië. Bedacht ik me hoe gaaf mijn huidige job eigenlijk is. Want toegankelijkheid is iets waar ik vanuit arbeidsperspectief en mijn lobbywerk voor het VN Verdrag, al jaren aan werk. Het is iets moois, toegankelijkheid gaat namelijk over een gelijke kans voor iedereen om mee te doen in de maatschappij. En het is mijn taak om dat binnen de bank nu ook vorm te gaan geven.

Washington -'kenniston'

Aan tafel met nieuwe accessibility vrienden
 v.l.n.r. Chava (Inclusite Inc), Francis (former CAO IBM),
Debra (CEO Ruh Global), ik, Fernando (Inclusite Inc)

Als nieuwbakken project manager accessibility is het erg leuk om met gerenommeerde Chief Accessibility Officers of wel CAO's van onder andere Microsoft, IMB, McDonalds en andere bedrijven te kunnen spreken. Zij hebben al vele jaren ervaring en, dat is misschien wel het meest bijzondere aan deze tak van sport, zijn meer dan willing om kennis te sharen. Deze kennis kunnen we in Nederland goed gebruiken, kennis over het inrichten van organisaties, producten, diensten en vooral de digitale omgeving voor klanten. 

Mijn belangrijkste les van de M-Enabling Summit was dan ook, durf te leren en ontwikkelen! Want alleen door van de frontrunners te leren, kunnen Nederlandse bedrijven binnen enkele jaren tot echt toegankelijk voor iedereen, in hun bedrijfsvoering, komen. We moeten hierbij niet zeuren over hoge investeringskosten, want die kosten worden ruimschoots terugverdient door branding, positieve reputatie, nieuwe klanten en vooral ook door een hogere mate van tevredenheid bij klanten. 

Investeren loont!

Zolang we toegankelijkheid als kostenpost blijven zien, zal er in Nederland niets veranderen. Pas als we de echte waarde gaan zien, zoals Microsoft, Google, IBM, Atos, McDonalds en vele andere bedrijven dat wel zien, kan er echt iets veranderen in Nederland. Wat we daarvoor nodig hebben is vooral veel lef, het lef om verder te kijken, een stapje verder te zetten dan de ander. En bovenal het lef om te investeren in alle klanten, zodat iedereen bij elk bedrijf producten en diensten

gemakkelijk kan vinden, gebruiken, en last but not least, begrijpen! 

Wie doet er mee?

Het is een veel gehoord issue ´toegankelijkheid kost geld´ en dat wordt als hoofdreden gezien om op de goedkoopst mogelijke manier aan toegankelijkheid te werken, of zelfs niet aan toegankelijkheid te beginnen. Nu heb ik hier al vaak iets over geschreven, over de baten, over mensen met een handicap als klant zien, over de mogelijkheden die toegankelijkheid voor alle klanten biedt. Ja, toegankelijkheid is gewoon smart business!

Toch lukt het maar met mate om mensen de business case van toegankelijkheid te laten zien, er zijn veel vragen, en er is nog veel onduidelijk. Simpelweg, er is een gebrek aan data, informatie, kennis over het onderwerp en dus is onderzoek noodzakelijk. Onderzoek om aan te tonen dat toegankelijkheid wel degelijk zoden aan de dijk zet, een positieve invloed heeft op het merk en de bedrijfsvoering.

Meedoen

Inmiddels heeft Nederland een aantal leerstoelen ´disability studies´ binnen verschillende maatschappelijke studierichtingen en met verschillende benamingen. Deze leerstoelen werken aan het vergaren van kennis over een inclusieve maatschappij. Toch is er, bij mijn weten, nog geen business gerichte leerstoel ´disability studies´ en dat is jammer. Want juist het bedrijfsleven kan veel leren van inclusief design, inclusief ondernemen, inclusief personeelsbeleid. Om daarmee bij te dragen aan de ontwikkeling van een inclusieve economie. 

Ik zou graag zien dat een van de Hogescholen of Universiteiten een leerstoel zou ontwikkelen op dit gebied, de stap te zetten om ervaringsdeskundigen de ruimte te bieden aan studenten te laten zien hoe inclusief bij de business hoort. Dat inclusief ondernemen meer is dan ´maatschappelijk bezig zijn´ Want het is meer, het is gewoon ondernemen met oog voor alle klanten, niet denken ´ze komen toch dus dan is het goed´ maar toe werken naar ´hoe kunnen we al onze klanten optimaal bedienen?´

Samenwerken

Zoals in zoveel gevallen geldt, is samenwerking de sleutel naar succes. Daarom zou het goed zijn als die 10% van de ondernemers die bijdragen aan de 100.000 banen doelstelling, hun ervaringen op het gebied van arbeidsmarkt zouden delen op Hogescholen en Universiteiten. Het zou goed zijn als bedrijven die werken aan inclusief design, inclusieve producten en diensten, hun kennis zouden delen met diezelfde Hogescholen en Universiteiten. 

Door samen data en kennis te verzamelen kunnen we in de toekomst garant staan voor een echte inclusieve economie, waarin een ondernemer zonder oog voor toegankelijkheid er niet meer bij hoort. En ondernemen met oog voor toegankelijkheid, de gewoonste zaak is geworden. Als we zo ver zijn, dan kunnen we samen zeggen, ´wij hebben de inclusieve klus geklaard!´Dus is mijn vraag, ´wie doet er mee?´

Veranderende arbeidsmarkt

Vandaag las ik een interessant artikel over de mogelijkheid om een volledige werkgelegenheid te realiseren. Op zich geen gekke gedachte, zeker niet in een tijd waarin de arbeidsmarkt razendsnel aan het veranderen is. Robotisering, verdere digitalisering en natuurlijk het verhogen van productiviteit dragen niet bij aan het vergroten van de werkgelegenheid, dus moeten we opzoek naar nieuwe oplossingen. 

Waarom zouden we die oplossingen niet dichtbij huis zoeken, dat draagt ook bij aan duurzaamheid en innovatiekracht. Want duurzaam denken is ook anders produceren, niet meer het verslepen van goederen die elders goedkoper geproduceerd kunnen worden. Met als bonus ook nog eens minder vrachttransport op de weg. Daarmee kom je niet in een win-win situatie maar in een win-win-win-win-duurzaamheid situatie terecht.

Dichterbij brengt werkgelegenheid

Door lokaal te produceren brengen we werk terug naar Nederland, met zoals eerder genoemd het voordeel van het terugbrengen van het transport van halffabricaten. Want waar het voorheen de kosten van personeel waren die bedrijven de stap deden zetten tot productie in lage-lonen-landen zijn het straks de kosten voor transport die de productie in eigen land weer goedkoper zullen maken. Daarbij is er voldoende voorraad aan arbeidskrachten die dit werk zouden kunnen doen. Van, de in het artikel genoemde, arbeidsgehandicapten tot de vakmensen die in de komende jaren door robotisering hun werk kwijt zullen raken.

Dit vraagt natuurlijk ook om de wil van mensen die dit werk moeten doen, welke zeker ook moet beginnen met de waardering voor werken met je handen. Niet alleen in een eerlijk salaris, maar zeker ook de maatschappelijke waardering voor de emballage medewerkers die onze gebruiksvoorwerpen in elkaar moeten zetten. Zonder hen hoeven we niet eens na te denken over het terughalen van productiewerk. In navolging hierop moet ook niet de hoogste productiviteit centraal komen te staan, het moet gaan om kwaliteit en vooral ook optimale verdeling van werkgelegenheid.

Innovatiekracht

De transitie naar duurzaam vraagt ook innovatiekracht van bedrijven, ingenieurs en gewone mensen met goede ideeën. Deze mensen kunnen bijdragen aan verduurzaming en het opleven van de Nederlandse maakindustrie. Bijdragen aan het vergroten van onze kennis om deze vervolgens weer te kunnen verkopen aan het buitenland. Want ook dat zal geld opleveren, geld om Nederland duurzamer te maken en niet te vergeten bestand tegen de klimaatverandering die ons ondanks de transitie zeker ook zal raken. 

Al deze dingen helpen onze economie belangrijke stappen te zetten naar een economie waar duurzaamheid centraal komt te staan en werkgelegenheid een van de krachtige peilers kan zijn. Simpelweg omdat we er met z'n allen het beste van moeten maken en oplossingen voor files, werkgelegenheid, klimaatverandering en versterken van de economie beter hand in hand kunnen gaan. Dat is iets anders dan Hans de Boer die graag de Trump aanpak zou verkiezen. We moeten samen investeren middels tijd, arbeid en geld om een duurzame toekomst vorm te geven!

Met een omweg

In de afgelopen week was er veel te doen rondom de kloof tussen hoge en lage inkomens wat betreft onderwijs. Dit is een probleem wat diverse economen ruim erkennen, het is namelijk verspilling van kennis-kapitaal. Nu kan men roepen, maar een VMBO'er is ook wat waard! En natuurlijk is dat zo, maar in deze discussie gaat het dus niet om de waarde van een doener of het VMBO, wel om de denker die vastloopt op het VMBO/MBO door een verkeerd onderwijsadvies.

Het onderwijssysteem is in Nederland inderdaad niet flexibel, kom je in de verkeerde stroming terecht dan zit je vast als in drijfzand. Zelf eindigde ik ook in dat drijfzand, want ik werd geadviseerd om het MBO te doen. Was wel handig om met je handen te werken als je slechtziend was. Nou dat heb ik geweten, ik liep helemaal vast in het MBO en stroomde na MBO2 uit. Mijn uitstroom had dan ook niets te maken met onvoldoende mogelijkheden om te leren, dat heb ik inmiddels wel bewezen.

Omweg

Als je, net als ik, met een omweg je weg door het onderwijs ploegt en dit bijvoorbeeld combineert met werken blijkt dat in de praktijk weinig te worden gewaardeerd. Veel werkgevers geven niet thuis bij een sollicitatie, jammer want ik ben wel een van de experts op het gebied van MVO&Poeple en daar zijn er niet veel van. Het voordeel, er is ook geen studie voor en vraagt vooral kennis van de praktijk en creativiteit en inlevingsvermogen in organisaties en mensen. 

Toch vond ik nog niet zo lang geleden juist de waardering waar ik al die jaren naar had gezocht, want mijn huidige manager zag wel de waarde in van mijn unieke combinatie. Want wat kenmerkt iemand die met een omweg een HBO of Universitaire studie afrond; doorzettingsvermogen, lerend vermogen en niet te vergeten kennis uit de praktijk. Dat is precies wat ik meebreng naar mijn werk, het is een unieke combinatie van ervaring op verschillende niveaus binnen organisaties, nooit opgeven en zeker niet te beroerd zijn om nieuwe dingen te leren. Dat maakt mij uniek en misschien zelfs een alleskunner.

Schreeuw om kennis

De arbeidsmarkt schreeuwt naar kennis, misschien nog niet altijd even luid en duidelijk, maar zeker in de nabije toekomst. Steeds meer functies vragen om een combinatie van doeners en denkers. We hebben beiden nodig en moeten jongeren stimuleren om zich te ontwikkelen in een vakgebied wat hen het beste ligt. Waarin ze hun werk met plezier kunnen doen en daarmee hun kennis en/of vaardigheden optimaal kunnen benutten ten guste van de maatschappij. Dit vraagt onderwijs wat inspeelt op die vraag, de vraag naar de medewerker van de toekomst.

Natuurlijk moeten we daarvoor ook vaststellen wat de medewerker van de toekomst moet kunnen, en daar is een antwoord op wat misschien niet voor iedereen even leuk is. De medewerker van de toekomst is flexibel en breed inzetbaar omdat banen snel zullen veranderen. Dit betekent dat de VMBO'er veel vaardigheden zal moeten leren en blijven bij-leren. Evenals dat de Universitair opgeleide ook na zijn/haar studie zal moeten blijven leren om mee te kunnen met de ontwikkelingen.

Duurzaam belonen 2.0

Het blijft voor veel grote en kleine bedrijven lastig, hoe kan je het beloningssysteem duurzaam maken en toch de mensen binnenboord houden? Afgelopen week stond er een stuk in het FD over de moeite van het verduurzamen van beloningen van de top van het bedrijfsleven en hieruit bleek dat DSM, KPN en Vopak een slag aan het maken zijn om dit vorm te geven. Terwijl andere bedrijven hier nog steeds geen handen en voeten aan kunnen geven.

De vraag die rijst is, hoe combineer je een aantrekkelijke beloning op de korte termijn met een duurzame bonus gericht op; kwaliteit, veiligheid, duurzaamheid, etc. Het is lastig om hiervoor met een simpele oplossing te komen, toch zijn er zeker wel goede en vooral ook praktische mogelijkheden te bedenken. Waar deze ‘nieuw’ en vooral ook ‘onbekend’ in de oren zullen klinken, wil het niet zeggen dat ze ‘niet te beminnen’ zijn.

Korte en lange termijn verbonden

Bij een bonussysteem wil je als bedrijf 2 dingen realiseren, prestaties belonen en talenten behouden. Hiervoor worden vaak interessante bonussen geboden, welke echter uit praktische logica op de korte termijn gericht zijn. Want ‘een bonus over een prestatie van 5 jaar geleden is lastig uit te leggen’ zei een ondernemer ooit tegen mij. Op zich snap ik die redenatie, toch zie ik ook dat daardoor de focus vooral op de huidige prestaties komt te liggen en helaas niet op de duurzame perspectieven van het bedrijf.

Een oplossing hier zou het volgende kunnen zijn, een vast percentage ‘gewoon’ salaris, een percentage op basis van prestaties in het afgelopen jaar en een bonus die aan een meerjarenplan is verbonden. De verdeling valt wel te maken, tenminste daar acht ik de gemiddelde ondernemer zeker wel toe in staat. Omwille van de uitleg neem ik een voorbeeld;

• 50% op basis van het vaste salaris,
• 25% op basis van prestaties in het afgelopen jaar,
• 25% op basis van de duurzame, veiligheid en kwaliteitsvoorwaarden die aan een meerjarenplan zijn verbonden. 

Een klein stukje anders

Technisch gesproken gaat het dus over 25% van het salaris, wat een vorm van sparen bij de baas wordt, welke bij goed gedrag wordt uitgekeerd en daarmee een keer in de zoveel jaar beschikbaar komt. (Ik geef toe, hier zitten belastingtechnisch nog wat haken en ogen aan) Deze 25% worden uitgekeerd op het moment dat er na 5 jaar is voldaan aan de langetermijnplanning op basis van de doelen duurzaamheid, veiligheid en kwaliteit van de producten en/of diensten die worden geleverd.

Deze doelstellingen zouden, om de grootste betrokkenheid te realiseren, met de managers moeten worden afgesproken op basis van de huidige stand van zaken en de verbeteringen die men aan wil brengen binnen de organisatie. Worden deze verbeteringen niet gehaald, dan vloeit het geld terug naar de organisatie en kunnen de doelstellingen opnieuw worden gesteld met extra budget.

Bredere doelstelling

Door de doelstellingen met het management gezamenlijk af te spreken, de voorwaarden van te voren duidelijk te stellen en daarmee te kiezen voor een perspectief wat verder weg aan de horizon ligt, kies je ervoor om je voor een langere periode aan een bedrijf te verbinden. Lukt het niet, dan vloeit het geld terug in de organisatie om de doelstellingen met een breder budget als nog te halen. 

Het gevolg van een dergelijk systeem zou een verbeterde aandacht aan de thema’s duurzaamheid, veiligheid en kwaliteit kunnen geven. Mensen meer betrekken bij de minder nabije toekomst van de organisatie en vooral ook meer verbondenheid met de mensen binnen de organisatie met wie zij samen moeten werken om de doelstellingen te behalen. En uiteindelijk heeft elke organisatie baat bij betrokken medewerkers, zij zijn immers uw kapitaal en wie wil daar nu niet optimaal van kunnen profiteren?

In vogelvlucht naar duurzaam!

Duurzame energie brengt
werkgelegenheid!

Het klimaatakkoord is rond, er ligt een doelstelling van 1,5 graden, eentje die niemand een half jaar geleden had durven hopen. Maar wel een waar wetenschappers hard voor hebben gestreden, simpelweg omdat het noodzaak is. De prachtige atollen zijn hiermee niet gered, dus als je die nog wil zien moet je niet te lang meer wachten, en ja er gaan zeker dingen veranderen ook met deze temperatuurstijging. Maar dan blijft het nog te behappen voor het grootste deel van de natuur.

Persoonlijk ben ik heel blij met dit akkoord, want 2 graden als uitgangspunt en 1,5 graden temperatuurstijging als doelstelling is gewoon prachtig. Er zitten voor veel bedrijven natuurlijk ook grote nadelen aan, fossiele brandstoffen verliezen snel hun waarde, net als de producten die alleen op fossiele brandstoffen kunnen rijden/opereren/functioneren. Chemie wordt een paria in de economie en zo zijn er nog wel een paar te noemen.

Zeker ook kansen

Hoe kom je tot oplossingen om wind- en zonne-energie
op te slaan voor piekmomenten?

Natuurlijk is een klimaatakkoord geen kommer en kwel voor alle ondernemers, slimme ondernemers kunnen er ook goed geld aan gaan verdienen. Want, zeker in Nederland, is er nog veel werk te doen. Van huizen isoleren tot klimaat neutraal maken. Het ontwikkelen van elektrische auto’s die je gezin wel op de vakantiebestemming kunnen brengen tot aan het opslaan van zonne-energie, welke op een klimaat neutrale manier kunnen worden geproduceerd. Ja, er liggen kansen voor slimme koppen, voor mensen met duurzame ambities of gewoon een goed stel hersens.

Nu een benzine auto binnen een paar jaar zo goed als waardeloos is, wordt het zaak om te sparen voor een alternatief. Nu er in de komende 5 jaar in Europa 280 kolencentrales moeten sluiten, wordt zelf overstappen naar zonne-energie of windenergie ineens aantrekkelijk. En zo zijn er tal van voorbeelden te noemen, deze alternatieven gaan iedereen geld kosten, maar ze leveren tegelijk ook een opleving van de economie op. Immers, we moeten anders gaan produceren, kunnen het oude niet ‘gewoon weggooien’ en daar komt dus ook een productieketen opgang.

Hoge kosten, nieuwe werkgelegenheid

Voor burgers over de hele wereld gaat dit geld kosten, iedereen zal mee moeten pitchen en de rijke landen nog het meeste. Maar als we allemaal gaan investeren in vergroening en het opbouwen van een circulaire economie, ontstaat er ook nieuwe werkgelegenheid. Banen voor mensen die ze nu niet hebben, banen voor mensen die nu in bedrijven werken die straks waardeloos zijn omdat ze het roer niet omgooiden naar de groene economie.

Fossiele energie vraagt weinig arbeid, duurzame energie
is arbeidsintensief en levert dus meer banen op!

Die banen hebben wij nodig, want er is een groot probleem op de arbeidsmarkt. Juist daarom is het belangrijk om dit klimaatakkoord als een kans te zien, de kans om de economie vlot te trekken en als de overheid voldoende lef heeft investeert zij in die vergroening. Stimuleert het huiseigenaren om huizen aan te pakken, stimuleert zij het MKB en groener transport, om daarmee niet alleen de doelstellingen te halen maar gelijk te bouwen aan een nieuwe-groene-duurzame-economie! 

Ontkenningsfase

Het blijft boeiend, de veronderstelling vanuit de liberale hoek, dat klimaatverandering iets voor linkse types is. En toch klopt dit beeld echt niet meer, klimaatverandering is misschien juist een van de dingen die mensen van links tot aan rechts moet binden. Iets wat werknemers en werkgevers moet binden, grootverdieners en kleinverdieners….

De VVD blijft het KNMI als nietonafhankelijke partij zien als het gaat om onderzoek naar klimaatverandering, terwijl het KNMI juist bekend staat als onafhankelijke instantie. André Kuipers zou in de ogen van de VVD vast ook links zijn, hij is immers een fan van ‘ruimteschip aarde’ en roept op tot aandacht voor het klimaat. Ja, er zijn veel wetenschappers van verschillend allooi die pleiten voor klimaatverandering.

Moet je activist zijn?

Natuurlijk heb je ook de activisten als Faiza Oulahsen van Greenpeace en Marjan Minnesma die in Parijs aanwezig zijn als advocaten van de aarde. Deze dames zetten zich met hart en ziel in voor een duurzame economie, verduurzaming van energiebronnen enzovoorts. Het zijn dames waar ik wel eens een beetje jaloers over ben, want ik werk ook aan duurzaamheid vanachter mijn bureau en doe dat met veel plezier, maar merk ook dat ik het veld stiekem best mis.

En toch, ik ben niet zo’n activist in hart en nieren en ik ben al helemaal niet links. (overigens weet ik van beide dames ook niet hoor!) Ik ben wel iemand die met haar pen en in haar werk bij wil dragen aan een duurzamere wereld omdat ik zie dat het noodzakelijk is, voor zowel de economie als voor de aarde als geheel. Want we hebben problemen die alleen aan klimaatverandering geweten kunnen worden. De stijgende temperaturen baren mij zorgen, niet alleen om de zeespiegel die stijgt, wel om de droogte die dit ook met zich mee zal brengen en wat dit dan weer voor de mensheid zal betekenen. Want we geloven allemaal dat het gras groener is aan de overkant…..

In actie komen

Je hoeft geen activist te zijn om iets te veranderen, als rechtse of liberale hardliner hoef je je echt niet te schamen voor zonnepanelen op je dak of een warmteterugwininstallatie in je huis. Want je bent verstandig bezig voor je eigen micro-economie. En dat geldt ook voor werkgevers, ondernemers, banken, etc. Want door lef te tonen en eisen aan elkaar te stellen is het mogelijk om samen via de supply chain iets te veranderen in de eigen productieketen. En als we dat nu allemaal doen, dan zal er op grote schaal veel en snel iets kunnen veranderen.

De politiek is er voorlopig nog niet uit, maar zoals ik al schreef, je hoeft niet activistisch te zijn om te kiezen voor duurzame oplossingen, want ze hebben zeker ook een economisch doel en vooral ook perspectief. Want als het gaat om die perspectieven in de oude economie, zelfs de meest sceptische beleggers (wat betreft het klimaat) zich bewust van het risico van stranded assets. Dit zijn de belangen in oude energiebronnen die straks hun waarden gaan verliezen als de wereld overstapt op nieuwe energiebronnen.

Kortom, de economen zien de noodzaak, de activisten hebben de wereld wakker geschud en je bent zelf verantwoordelijk voor je eigen micro-economie en dus is het toch logisch om keuzes te maken die uiteindelijk winst op gaan leveren. Het enige wat we nodig hebben is geduld, en dat moeten we dankzij de crisis toch wel hebben gekregen, immers we wachten al zo lang op verbetering……..?

Aan de vooravond van…..

Stil protest voor het klimaat in Parijs voor COP21

Morgen is het zo ver, de klimaattop in Parijs, COP21, gaat beginnen. Deze klimaattop moet eigenlijk alle voorgaande goedmaken, want er is consensus nodig om te komen tot wereldwijde oplossingen. Oplossingen waarin iedereen meedoet, iedereen kansen krijgt en vooral iedereen de vooruitzichten op een duurzame toekomst krijgt. Natuurlijk weten we ook allemaal dat deze wereldwijde verandering niet zonder slag of stoot zal gaan, dat de ‘oude economie’ voor de nodige onzekerheden zal gaan zorgen en de ‘nieuwe economie’ niet van de een op de andere dag zekerheden zal bieden zoals we nu hebben.

Toch is de vraag die we eigenlijk moeten stellen deze, is het wel zo zeker dat we met de huidige economie over 20 jaar nog wel voorspoed kennen, is de wereld dan niet te ver heen omdat we teveel geconsumeerd hebben van de planeet? Zijn het dan niet de stormen, droogte, stijgende waterspiegel en allerlei gezondheidsproblemen door de hoge concentraties CO2 die ons leven gaan bepalen?

Voor het klimaat

Ieder mens weet in alle realisme dat je alleen maar voor een gezond leefklimaat kan zijn, immers wij willen toch ook genieten van een dagje strand en mooie winters waarin we over sloten en opgespoten weilanden kunnen schaatsen? Voor mijn persoon geldt dat in elk geval wel, en ik zie als mens, MVO dier en vooral ook als ouder dat het ook mijn verantwoordelijkheid is om iets moois na te laten voor de toekomende generaties.

Natuurlijk, worstel ook ik met het ‘hoe’ omdat niet alles zo makkelijk te regelen is zoals; een elektrische auto die te duur en onhandig voor lange afstanden is (want dat zijn de enige waarvoor ik deze gebruik naast de boodschappen). De kosten om mijn huis eindelijk energiezuiniger te maken en hoe je met eten om moeten gaan als notoire carnivoor. Want duurzaam is leuk, maar het vraagt ook een andere levensstijl en die kan je stap voor stap implementeren. Of je nu ondernemer bent en begint met zonnepanelen op het dak van je werkplaats of dat je als huiseigenaar kiest om diezelfde zonnepanelen op je dak te leggen. Al deze kleine stapjes samen maken dat je met beperkte middelen toch iets kan veranderen.

Waarom goed voor de economie?

Uit de liberalere hoek, bepaalde economen en klimaat-sceptici, komen de dreigende donderwolken dat de economie kapot zou gaan als we de omslag naar duurzaam binnen de komende 5 tot 10 jaar compleet zouden maken. En toch, is het juist een onderzoek van het Cambridge Institute for Sustainability Leadership wat deze klimaatsceptici hoognodig eens moeten lezen. Want als we binnen de 2 graden marge willen blijven is actie nodig en uit dit onderzoek blijkt dat het 5 jaar economische onzekerheid oplevert om over te stappen van de oude naar een nieuwe duurzame economie.

Natuurlijk 5 jaar klinkt als een lange tijd, maar de langetermijnprognoses in het onderzoek laten ook zien dat als we niks doen ons veel problemen te wachten staan. De economie uiteindelijk veel slechter af zal zijn als het gaat om het bruto nationaal product (BNP). Al vanaf 2020 zal het BNP substantieel uit de pas gaan lopen als we niets doen, terwijl ze na 2020 een stevige opgaande lijn vertonen als het gaat om de uitvoering en effecten van het 2 graden beleid.

Kleine stapjes en grote passen

Samen kunnen we grote stappen maken, laten we de kleine
daarom ook zelf blijven nemen.

Om te komen tot echte verandering zijn de kleine stapjes van ondernemers, huiseigenaren en gemeenten essentieel, maar die halen te weinig uit als we niet rigoureus durven te zijn. Daarom is het tijd om niet meer te piepen over de kosten van recent gebouwde kolencentrales als excuus om ze te sluiten, omdat de kosten voor het gebruik uiteindelijk het honderdvoudige kunnen worden. Dus laten we de oude economie uitzwaaien, het de komende 5 jaar met z’n allen over een andere boeg gooien om straks met de hele wereld de vruchten te plukken van economische groei gebaseerd op een groene economie en in een klimaat waar we allemaal de dingen kunnen doen die we zo graag willen blijven doen……

Op een toegankelijke manier meer weten over klimaatverandering, dan zijn de afleveringen 'Advocaat van de aarde,' 'Een paar graden minder' en 'Fossielvrij' van Tegenlicht een echte aanrader.

CSR in de financiële sector

De laatste maanden zie ik ze steeds vaker voorbij komen, berichten over financiële instellingen die duurzaamheid opnemen in beleid, in adviezen, in het goed of afkeuren van transacties. Het is een interessante ontwikkeling, en zeker in aanloop naar de klimaattop van volgende maand een interessant gegeven. Want nu steeds meer financiële instellingen inzien dat ook zij een rol hebben in het behalen van de klimaatdoelstellingen is er een belangrijke brug geslagen naar een groenere economie.

Gisteren berichtte het FD over de vermogensbeheerder BlackRock, zij wensen dat bedrijven beter vergelijkbare standaarden presenteren als het gaat om duurzame criteria als CO2 uitstoot etc. Zelfs al staat het thema duurzaam en sociaal beleggen, nog in de kinderschoenen, in het door hen gepubliceerde rapport wordt uitgebreid ingegaan op de noodzaak om niet alleen voor de eigen bedrijfsvoering analyses uit te voeren, maar deze op te stellen op een universele manier waardoor vergelijking ook voor beleggers mogelijk is.

Duurzaam beleggen

Er komt steeds meer vraag naar duurzaam investeren, particulieren stellen hogere eisen aan pensioenfondsen en vooral ook waarin zij beleggen. Waar het enkele jaren geleden nog een grote rel was toen o.a. PGGM in clusterbommen bleek te beleggen, is het nu eigenlijk ‘not done’ om als pensioenfonds, bank of belegger nog actief betrokken te zijn bij wapenhandel. En is het beleggen in clustermunitie door de AFM in zijn geheel aan banden gelegd.

En alleen al aan deze verandering is te zien dat er in de afgelopen 5 tot 10 jaar een grote verandering teweeg is gebracht, want beleggen betekent niet dat je alleen je geld wegzet voor rendement, het gaat zeker ook om de verantwoordelijkheid van de geldgever in het grote geheel. Door bewuster beleggen, moet oog voor duurzame investeringen en sociaal verantwoord te investeren, kunnen de geldgevers zeker een grote rol spelen in dit geheel.

Bancaire dubbelslag?

Niet alleen de beleggers en pensioenfondsen hebben een rol in dit geheel, uiteraard zijn het ook de banken die hier een rol in spelen. Want zij behandelen transacties van (aanstaande) klanten. Echter is het interessant om te zien dat banken een steeds grotere rol gaan geven aan de duurzame en sociale afwegingen die bij een transactie komen kijken. Hoewel de duurzame bankwijzer van afgelopen september wel stelde dat er nog veel te winnen valt bij de 8 onderzochte Nederlandse banken. 

Natuurlijk is verduurzamen van financiële instellingen niet iets wat vanzelf gaat, maar als banken en beleggers de handen ineen zouden slaan om te komen tot een nieuwe internationale standaard waar de politiek het niet eens kan worden, zouden zij een belangrijke slag kunnen slaan om het vertrouwen van het publiek te herwinnen. Want dat vertrouwen blijkt vaak nog wankel en juist daarom is deze ontwikkeling zo interessant te noemen. Als banken en beleggingsmaatschappijen kunnen laten zien dat zij grote waarde hechten aan duurzame en sociale waarden welke voor consumenten steeds zwaarder meewegen in hun overwegingen, zou de wereld er over 5-10 jaar wel eens heel anders uit kunnen zien……

Duurzaam brainstormen, ook voor stropdassen!

Morgen is het weer zo ver, het National Sustainability Congres, het congres voor MVO minnend Nederland. Het is een congres waar de actuele ontwikkelingen binnen MVO aan de orde komen, mensen worden geïnspireerd en waar duurzaamheid de verbindende factor is tussen alle bezoekers.

Vorig jaar was ik een van de bezoekers en ja, ik kan het u echt aanbevelen als u bezig bent met MVO doelstellingen binnen uw organisatie. Want alle thema’s komen voorbij, van groen tot duurzaam investeren in uw eigen organisatie. Nu duurzaam niet meer voor de geitenwollen sokken is en de stropdassen de overhand hebben op deze congressen is het tijd om ook de twijfelaars over de streep te gaan trekken.

Waarom gaan steeds meer bedrijven voor duurzaam?

Elke onderneming heeft zijn eigen redenen om voor duurzaam te gaan, toch zijn er wel enkele overeenkomsten die ik vaak terug zie komen als ik ondernemers en MVO adviseurs spreek. De meest gehoorde redenen die ik hoor;

• Klanten vragen steeds meer om (betaalbare) duurzame producten
• Het is de (nieuwe) economie van de toekomst
• Het is belangrijk iets terug te doen voor de maatschappij

Duurzaam en betaalbaar

De eerste reden is een ontwikkeling die inderdaad steeds meer vorm krijgt, consumenten gaan bewuster leven en aandacht voor gezonde voeding, producten met een laag energieverbruik, eerlijk gemaakt en tegen een eerlijke prijs aangeboden worden steeds populairder. Het zijn ontwikkelingen die veel bedrijven jaren geleden nooit aan hadden zien komen, echter nu de consumptiemaatschappij haar overhand lijkt te verliezen is het thema actueler dan ooit verwacht.

Hier zijn verschillende redenen voor, de oplopende kosten voor elektriciteit zullen voor veel consumenten een reden zijn om een zuiniger apparaat te kopen. Maar ook de steeds bredere roep vanuit de politiek en maatschappij om duurzame oplossingen voor de oprakende fossiele bronnen zullen hier zeker ook een rol in spelen. 

Nieuwe economie

Onder tegenstanders is dit een hot item, zij die niet geloven in de economische voordelen van de duurzame economie, bestaat het idee dat de duurzame economie een utopie is die nooit vorm gaat krijgen. Toch wordt er van deze duurzame of nieuwe economie steeds meer zichtbaar, of het nu gaat om samenwerking binnen de supply chain of dat het gaat om de eisen die bedrijven stellen aan toeleveranciers, deze zijn steeds meer gericht op sustainability en dus duurzaamheid en duurzame doelstellingen.

Ook politieke ontwikkelingen spelen hier een grote rol in, zeker de komende klimaattop in Parijs zal weer de nodige discussies op gang brengen. De vraag is alleen of u als ondernemer deze discussie voor wil zijn en een leidende rol op durft te nemen, of dat u afwacht wat er gaat komen?

Iets doen voor de maatschappij

Nu is dit laatste veelal de reden voor bedrijven om mensen met een arbeidsbeperking aan te nemen, toch is dit zeker ook een belangrijk thema als het gaat om MVO en sustainability. Want waar de meeste bedrijven dit nog te weinig beseffen, people hebben een belangrijke rol als het gaat om MVO binnen bedrijven. Elke organisatie die een volwaardig MVO beleid wil ontwikkelen zal na moeten denken over; zijn wij een afspiegeling van de maatschappij?, bieden wij gelijke kansen aan iedereen?, hoe gaan wij om met omwonenden?, hoe gaan wij om met stakeholders die afhankelijk zijn van onze organisatie?

Echter het thema people gaat veel verder dan alleen de sociale effecten, want ook hoe u omgaat met uw milieu doelstellingen heeft invloed op uw stakeholders, hoe u omgaat met uw economische positie heeft invloed op de mensen binnen en buiten uw organisatie en tenslotte, hoe u omgaat met de mensen binnen uw organisatie is van invloed op de toekomst van uw organisatie als geheel. Kortom, binnen MVO komen alle aspecten van ondernemen bij elkaar en biedt daarom de basis om mee te komen in de nieuwe economie en in een veranderende maatschappij!  

Klimaat is rendement

Ook in Amerika zien steeds meer bedrijven en burgers de noodzaak om klimaatproblemen op de kaart te zetten, het is dan ook mooi om de ambitieuze plannen van Obama (in het onderstaande filmpje) te zien. Bovendien is het niet alleen een ambitieus plan, het is vooral een plan met ruimte voor de verschillende staten op op de meest aansluitende wijze vorm te geven aan de reductie van de CO2 uitstoot. 

In de plannen van Obama mogen staten zelf kiezen voor welke vorm van schone energie ze kiezen, er is ruimte om te ontwikkelen op basis van de natuurlijke bronnen, zo kan een staat als Utah kiezen voor water (stuwmeren) en zonneenergie (woestijnen) en een andere als Illinois voor wind energie omdat Chicago niet voor niets ‘the windy city’ wordt genoemd. 

Vooral vanuit economisch perspectief is juist die ruimte zeer interessant te noemen, want in een land met zoveel verschillen, over zo'n groot gebied verspreid liggen niet in elk gebied de zelfde kansen. Het biedt kansen om te ontwikkelen op basis van de aanwezige natuurlijke bronnen, met oog voor burgers en uiteraard ook een mooie kans om burgers perspectieven op werk te bieden. Want de overstap van 'oude energie' naar 'nieuwe energie' gaat verder dan alleen het benutten van andere energiebronnen.

Land van de onbegrensde mogelijkheden

Amerika wordt niet voor niets het land van de 'onbegrensde mogelijkheden' genoemd, er is ruimte en bovenal er is een ruime mogelijkheid om te ondernemen. Het meest mooie voorbeeld van de innovatiekracht van de Amerikanen is natuurlijk Sillicon Valley, en juist met die techneuten en al die grote technische universiteiten moet er toch ruimte zijn om deze 'nieuwe energie' naar een hoger platform te krijgen. 

Natuurlijk is het niet alleen aan Amerika om deze 'nieuwe energie' verder te ontwikkelen, in Europa, Azië, Afrika en Zuid Amerika moeten we ook werken aan de verdere ontwikkeling van duurzame energiebronnen. En juist daarin zit de kern van deze duurzame economie, want het is nu tijd voor een wedloop van 'nieuwe energie' en de 'nieuwe economie' om ook in de toekomst een leefbaar klimaat te behouden, mensen kansen te bieden en vooral ook de welvaart beter te verdelen.

Lange weg te gaan

De economie is aan het veranderen, oude waarden krijgen steeds minder vat en nieuwe waarden in relatie tot duurzaamheid en gezonder leven worden steeds belangrijker. Natuurlijk is er nog wel een lange weg te gaan, want eerst moeten de mensen met geld zien dat er economisch rendement valt te halen. Of eigenlijk, moeten ze zien dat de kosten van klimaatverandering simpelweg te hoog zijn. En ja, die zijn enorm hoog. Ik zag deze week een bedrag van 380 miljard voorbij komen. Dat is toch geen kattepis en welke ondernemer zou er willen investeren in zo'n schadepost? Ik ken er geen.... 

Een luxe-duurzaamheidsprobleem

Het klinkt steeds harder door, ondernemers die weer kunnen groeien en steeds meer banen die vacant zijn. Ja, het lijkt er echt op dat we weer gaan groeien in Nederland. Wat misschien wel mooier is is dit, er staan steeds meer 'groene' bedrijven op. Van de leveranciers en installateurs van zonnepanelen, tot aan de ontwikkeling van alternatieven met betrekking tot ons voedsel. De vraag is dus eigenlijk, welke economie is er eigenlijk aan het herstellen, of is het geen herstel maar een omslag in de economie.

De groei van innovatieve ondernemers die duurzamer produceren, de groei van kleine bedrijfjes die inspelen op vergroening van ons energiebeleid, de groei van banken die anders investeren en ook anders met hun klanten omgaan. Het zijn allemaal voorbeelden die hun basis vinden in Maatschappelijk Verantwoord Ondernemen. Juist daarom is het als MKB'er met de wens om te groeien goed om te kijken waar die aan kan sluiten op juist deze vragen.

People, planet, profit

Elke organisatie heeft stakeholders in alle vormen en maten, van omwonenden tot klanten die allemaal hun wensen hebben bij de organisatie en de ervaring die zij daarmee hebben. Dit gaat van een productie die geen overlast brengt, tot een product met een lange levensduur omdat consumenten dit op prijs stellen. Uiteraard zijn het ook de medewerkers die de producten maken die hierin een rol spelen, want zij moeten op een gezonde manier kunnen werken en dat graag tot een pensioen wat straks misschien pas op 70 jarige leeftijd wordt behaald.

Al deze stakeholders hebben baat bij het sociale en maatschappelijk effect die gelieerd zijn aan het milieu. Want een duurzaam product is minder belastend, een schone leefomgeving maakt en houdt uw bedrijf welkom bij omwonenden en daarmee bovendien aantrekkelijk om bij te werken.

Ten slotte is het de winst, die binnen het bedrijf kan dienen als herinvestering om de verduurzaming verder vorm te geven, zowel in de productie, als de producten zelf en bovendien om een prettige werkgever te blijven. Waarnaast er natuurlijk ook ruimte over blijft voor een leuke duurzame auto die er ook echt kek uit kan zien, misschien is er alleen een oplaadpunt nodig, tja waar je die moet plaatsen? Oh ja, dat was een luxe-duurzaamheidsprobleem. 

MVO is zo gek nog niet

Zoals u kunt lezen is MVO zo gek nog niet, want het brengt veel voordelen met zich mee. Lang niet alleen een leuke verkoop truc, maar simpelweg een toekomstperspectief in een steeds verder veranderende economie. Een economie die steeds meer het beeld begint te krijgen van een nieuwe economie waar duurzaamheid en maatschappelijke positie van cruciaal belang zijn voor ondernemers. Het is immers niet voor niets dat de kritiek op bonussen bij banken vorige week huizenhoog was.

                 

Dus als u als ondernemer aan perspectieven wilt bouwen voor de toekomst, win advies in over MVVO en wat dat voor uw bedrijf kan doen. Want het loopt uiteen van kansen voor mensen met een zwakke positie op de arbeidsmarkt, tot verduurzaming van uw producten en dat allemaal om ook een duurzaam perspectief op winst te kunnen realiseren. Wat wilt u nog meer?

Minder werklozen?

De dag na de Provinciale Staten- en Waterschapsverkiezingen weden met trots de nieuwe werkloosheidscijfers gepresenteerd, waar men trots is met een afname van 12.000 werklozen vergeet men echter dat dit per saldo + 1.000 is. Hoe dit komt, eigenlijk heel simpel, 13.000 mensen hebben namelijk de moed opgegeven om nog een baan te vinden. Deze mensen hebben zich uitgeschreven als werkzoekenden, willen niet meer werken omdat ze geen perspectieven zien en dat is toch een zorgelijk effect te noemen.

Het is inderdaad mooi als de werkloosheid afneemt, het is het effect van een aantrekkende economie, waarbij iedereen zich wel moet realiseren dat dit een na ijlend effect is. Dus anders gezegd, de arbeidsmarkt trekt later aan dan de economie, en dan eerst met flexwerk (uitzendbanen en zzp), waarna er vervolgens ook vaste banen volgen. Dit is tenminste zoals de conjunctuur normaal ongeveer verloopt, met het nieuwe Ontslagrecht, de nieuwe Wet Werk en Zekerheid en de Participatiewet kan dit nog wel eens af gaan wijken, waar het de vaste banen betreft.

Lastige arbeidsmarkt

Op het moment is het lastig op de arbeidsmarkt, van werkzoekenden die eindeloos lijken te solliciteren, tot werkgevers die overstroomd worden met sollicitatiebrieven bij het uitzetten van een vacature. Dit maakt het niet makkelijker om werving en selectie vorm te geven, dit maakt dat er veel talent aan de kant blijft staan, simpelweg omdat ze door afkomst, leeftijd en/of arbeidsbeperking net iets minder interessant zijn voor werkgevers. Of omdat werkgevers door de bomen het bos niet meer zien en daardoor onopvallend talent over het hoofd zien.

Hoe kom je straks als werkgever nu aan al dat talent, die hoog opgeleide kanjer of vakman/-vrouw om de productie op peil te houden, als juist zij zich van de arbeidsmarkt teruggetrekken? Dat wordt een moeilijke vraag, waar ik niet 1,2,3 antwoord op heb. Waarom niet, nou eigenlijk heel simpel, omdat iemand die zijn interesse heeft verloren niet meer zondermeer benaderbaar is. Niet via de oude wegen dan, dus zullen werkgevers straks creatief moeten gaan werven en dat vraagt dus om daar nu al over na te gaan denken.

Vergrijzing, ja die komt echt

Waar men nu dus blij is met de terugloop van de werkloosheid, welke dus grotendeels wordt veroorzaakt door het terugtrekken op de arbeidsmarkt van mensen die zich onbruikbaar voelen, is er dus ook een problematisch gevolg waar we ons eigenlijk grote zorgen om moeten maken. Want al die mensen die zich terugtrekken hebben we straks hard nodig, die talenten zijn te waardevol om zomaar van de arbeidsmarkt te laten verdwijnen.

Mijn creatieve advies aan werkgevers met uitzicht op banengroei en bovenal de noodzaak om de vergrijzende personeelssamenstelling te gaan aanvullen is dit: Start nu al met zoeken naar mensen, ga in gesprek met potentiële sollicitanten die misschien net niet in een vacature passen, maar wel sterk aansluiten bij de organisatie. Leg die contacten, bewaar die CV's en organiseer zo nu en dan een netwerkborrel voor deze potentiële groep medewerkers. Want door in contact te blijven verdwijnen ze niet van uw radar, zelfs niet als ze zich niet meer als werkzoekende laten registreren en de vacature sites in de ban doen.

Voor alle werkzoekenden die de hoop opgeven, blijf in contact met werkgevers, en blijf (professioneel) netwerken ook als je alleen nog als vrijwilliger aan de slag gaat. Want er komt echt een tijd dat werkgevers wel om je staan te springen!