Van cadeautje naar adviesgesprek

Ben jij je bewust van drempels?

Gewoon een gesprek, met een winkelier over toegankelijkheid. Wat betekent de wens van elke persoon met een handicap, om gewoon die winkel in te kunnen stappen, voor de kleine winkeliers? Met een snelle blik zag ik zo een aantal punten die makkelijk aan te passen zijn, gangpaden, displays, prijskaartjes. Gewoon van die dingen waar de meeste mensen zo voorbij lopen, zonder daarbij stil te staan.

Wat keer op keer blijkt als het om toegankelijkheid gaat, is de bewustwording, het inzicht bieden in de mogelijke probleemsituaties en de bijkomende oplossingen. Vooral de oplossingen maken een gesprek over toegankelijkheid de moeite waard, simpelweg omdat je met een korte uitleg zoveel teweeg kan brengen. Zelf merk ik het dagelijks in mijn werk, gesprekken over thema's waar mensen mee bezig zijn. Gesprekken over thema's waar mensen zich met hart en ziel voor inzetten, kunnen toegankelijkheid ineens op de kaart zetten. Met prachtige gevolgen, want zo wordt Nederland stap voor stap toegankelijker.

Terug naar die winkelier

De winkelier stelde mij een leuke vraag 'iemand kan toch ook een leesbril kopen als iets niet goed leesbaar is?' Deze opmerking is deels terecht, want ieder mens heeft ook zijn eigen verantwoordelijkheid. Maar wat als die leesbril niet afdoende is? Dan kan een beetje extra hulp toch geen kwaad? Door klantvriendelijkheid kunnen veel barrières al worden overwonnen, dat was dan ook de kern van mijn boodschap. Zeker voor een zelfstandige winkelier, met een winkel zonder fysieke drempel.

Gaandeweg het gesprek bleek de winkelier dus eigenlijk niet te weten waarom toegankelijkheid ineens op de radar stond. Toen ik vertelde over het VN Verdrag en de bijbehorende veranderingen in de Wet Gelijke Behandeling (WGB), begreep deze winkelier het wel. Hij dacht dat Nederland voorop liep, toen ik hem vertelde dat we als een van de laatste landen in Europa aan deze wetgeving begonnen zijn, schrok hij enorm. En zo werd een cadeautje uitzoeken, ineens een gratis advies en liep ik met een goed gevoel en cadeautje de deur uit.

#jekomternietin

Social Media

Op Twitter is de #jekomternietin de manier voor mensen met een handicap om aan te geven of een bedrijf, dienstverlener of overheidsinstantie faalt, als het gaat om toegankelijkheid. Misschien al eens gezien, misschien ook niet. Toch is het wel een belangrijke graadmeter om te kijken of je als bedrijf een probleem hebt als het gaat om te kijken of je ergens faalt als het om toegankelijkheid gaat.

Social Media vormen een belangrijke mogelijkheid voor mensen om hun onvrede te uiten, problemen op de kaart te zetten of de aandacht te vestigen op iets wat je raakt. Zelf maak ik er ook met grote regelmaat gebruik van, benoem ontoegankelijkheid met #jekomternietin als ik iets zie, lees, ervaar of er ronduit gewoon tegenaan loop. Vooral voor mensen met een handicap blijkt Social Media een handige uitlaatklep te zijn, zeker omdat klachten bij bedrijven te vaak niet serieus worden opgepakt.

Geen dwang, wel gewoon slim

De mensen van Wij Staan Op

Als bedrijf heb je de nodige ruimte en tijd om de stap van #jekomternietin naar #jekomterwelin (de positieve opmerking over toegankelijkheid) te zetten. Dus, bemerk je als onderneming dat je een probleem hebt met toegankelijkheid, dan heb je de ruimte om hier een oplossing voor te zoeken. Natuurlijk is het hierbij wel belangrijk te weten waar het probleem ligt. Daarvoor is dus de #jekomternietin door Wij Staan Op in het leven geroepen. 

Het manifest van Wij Staan Op biedt een duidelijk beeld van de inclusieve norm, waar deze jongeren naar streven. Deze groep jonge gehandicapten willen namelijk niets anders dan gewoon mee kunnen doen, net als ieder ander. Toch blijkt juist uit de praktijk dat veel bedrijven nog veel stappen moeten zetten om daadwerkelijk inclusief te ondernemen. Of het nu gaat om producten, diensten of interne bedrijfsvoering, toegankelijkheid moet de norm worden en die norm is helaas nog vaak ver weg.....

Toegankelijkheid als business model!

Door als bedrijf in te zetten op toegankelijkheid kan je in de komende jaren het verschil maken, omdat a) verdere vergrijzing de vraag om voorzieningen toe doet nemen, b) mensen met een beperking steeds actiever participeren als klanten en op de arbeidsmarkt. Gezien (volgens Inclusie Nederland) meer dan 2,3 miljoen mensen in handicap hebben, is dit niet zomaar een klantengroep om te negeren. Bovendien hebben ze sinds juli 2016 gelijke rechten op het gebruik van diensten en producten op basis van de Wet Gelijke Behandeling. 

Het is dan ook niet voor niets dat meer en meer bedrijven actief inzetten op toegankelijkheid, hier zelf een speciale medewerker voor in dienst hebben of overwegen een speciale afdeling op te zetten. Hierbij is het van groot belang niet voor mensen te denken, maar mensen zelf te laten denken en dus gebruik te maken van ervaringsdeskundigen. Dus wilt u met inclusief ondernemen aan de slag, denk dan eens goed na over de mogelijkheden om dit te combineren met de inzet van de experts zelf en daarmee gelijk bij te dragen aan de uitvoering Participatiewet. Waarom niet zou ik zeggen! 

The proof is in the pudding!

Toegankelijkheid voor iedereen

Als het gaat om toegankelijkheid is dit Britse spreekwoord misschien wel het meest treffend. Want het belang van toegankelijkheid is lastig te meten in een ontoegankelijke samenleving, of misschien juist wel.......?

De ratificering van het VN Verdrag bleef in Nederland lang achter om de hoge kosten die dit met zich mee zou brengen. Nu is het, zoals met zoveel dingen, zo dat juist dit wachten kostenverhogend werkt. Vooral in een snel ontwikkelende technologische samenleving zoals we dagelijks aan den lijven ondervinden.

Toch komen we vaker met ontoegankelijkheid in aanraking dan we ons realiseren. Denk bijvoorbeeld aan die grote billboards op stations, met reclame filmpjes waarbij je je vaak afvraagt waar ze over gaan. Met ondertiteling zou je de boodschap makkelijker kunnen begrijpen, bovendien maakt ondertitteling elk reclame spotje toegankelijk voor doven en slechthorenden. Kortom, iedereen heeft baat bij deze simple toepassing.
Daarom een paar interessante toepassingen op een rijtje, waarmee elke ondernemer een mooie toegankelijke stap in de richting van toegnakelijkheid kan zetten.

Toegankelijkheidsprincipes

Elke ondernemer wil zich onderscheiden, wil het beter doen dan de ander, heldere en duidelijke informatie verschaffen en daarmee klanten optimaal te bedienen. De grap aan een van de kernwaarden van toegankelijkheid precies aansluit op dit principe, namelijk 'keep it simple!' Samengevat geldt voor alle producten en diensten dat ze:

• Gebruiksvriendelijk
• flexibel
• eenvoudig
• beperkte inspanningen
• Duidelijk leesbaar/herkenbaar
• optimaal contrast
• duidelijk lettertype
• herkenbare vorm
• Beschikbaar in meerdere taalvormen
• gesproken
• geschreven
• Informatie
• begrijpelijke informatie
• complete informatie
• Afmetingen
• geschikte afmetingen gebruiksruimten

Deze elementen vormen de basis voor breder toegankelijke producten en diensten. En als je, je afvraagt waarom het belangrijk is hier vorm aan te geven; 'the proof is in the pudding!' Omdat elke ondernemer zal ontdekken dat deze toegankelijkheidsprincipes meer klanten over de streep zullen trekken, en daarmee een positief effect op de verkoop zullen opleveren!

Duurzaamheid en economie gaan echt wel samen!

In de afgelopen maanden had ik een leuke studie opdracht, het uitwerken van een eco-assessment. Hierbij onderzoek je een gebied, een groot ecosysteem en de subsystemen. Het bijzondere is dat je op deze wijze anders leert kijken naar de natuur, de verbanden tussen de ecosystemen en uiteraard de keuzes die wij als mensen maken. 

Duurzaamheid is een boeiend onderwerp, vooral als het gaat om de economische perspectieven die duurzaamheid ons kan bieden. Natuurlijk vraagt het ook realisme, investeren in duurzame oplossingen is niet goedkoop. Behouden wat je hebt lijkt dan aantrekkelijk. Maar uiteindelijk zal het behouden van het oude meer kosten met zich meebrengen dan we ons voor mogelijk kunnen houden.

Eerlijk over duurzaamheid

Juist omdat ik de laatste maanden met duurzaamheid, ecosystemen en dan specifiek onze prachtige Hollandse duinen bezig ben geweest, verbaasde onderstaande mij enorm:

Stelling uit @kieskompas stelt dat voorkomen klimaatverandering ten koste gaat vd economie, terwijl het natuurlijk precies andersom is (tweet bericht)

Want inderdaad, het voorkomen van klimaatverandering zal de economie uiteindelijk alleen maar goed doen. Niet voor niets sloot ik mijn onderzoek af met:

"Duurzame energie opwekking, noodzakelijk om de zeespiegelstijging in te perken, en daarmee uiteindelijk het Hollandse Duingebied het beste scenario te bieden als het gaat om de effecten van klimaatverandering en de zeespiegelstijging. Deze conflicten zullen in de komende jaren zeker meer en meer gaan spelen, en vragen om de noodzakelijke afwegingen tussen de culturele rol van ecosystemen en provisie rol van ecosystemen. Waarbij in het geheel van de Hollandse Duinen de provisie van veiligheid niet onderschat mag worden, ter bescherming van miljoenen inwoners van het achterland en de economische centra in de Randstad."

Waarbij ik verwees naar de impact van het bouwen van windmolenparken op zee, op de culturele ofwel recreatie, waarde van het duingebied. Want natuurlijk, duurzame energie opwekking, vermindering van de CO2 uitstoot door energie besparende maatregelen zullen ons allemaal geld gaan kosten. Toch staat daar ook iets tegenover, want de offshore die het nu zo zwaar heeft kan meer doen met windmolenparken en bijbehorende infrastructuur. De energiebedrijven investeren in duurzame energie opwekking in plaats van vervuilende kolenfabrieken, net als wij onze huizen beter kunnen isoleren om daarmee de vraag bij die zelfde leveranciers terug te dringen.

Iedereen kan bijdragen aan werkgelegenheid

Al deze ontwikkelingen brengen ook iets moois met zich mee, namelijk werkgelegenheid. Van installateurs van zonnepanelen tot de ontwikkelaars van zonnepanelen met een steeds hoger rendement. Van het bouwen van windmolens tot het plaatsen en onderhouden van windmolens. Het zijn banen die er deels al zijn, maar zeker nog verder uit kunnen groeien als het gaat werkgelegenheid. 

Dus eigenlijk is het weer een ouderwets 'kip en het ei' verhaal, wie was eerst? Nou die discussie kunnen we dus beter gewoon overslaan, en de economie duurzaam bestand maken tegen de ontwikkelingen in het klimaat die we zelf tot stand hebben gebracht. Om deze ontwikkelingen in te perken, zelfs tot staan te brengen is er nog veel nodig en daarbij kunnen veel mensen een eerlijke boterham verdienen. En juist dat, is dat ik zo graag aan duurzame ontwikkelingen bijdraag, want we kunnen samen iets moois opbouwen voor onze kinderen en kleinkinderen!

Wie doet er mee?

Het is een veel gehoord issue ´toegankelijkheid kost geld´ en dat wordt als hoofdreden gezien om op de goedkoopst mogelijke manier aan toegankelijkheid te werken, of zelfs niet aan toegankelijkheid te beginnen. Nu heb ik hier al vaak iets over geschreven, over de baten, over mensen met een handicap als klant zien, over de mogelijkheden die toegankelijkheid voor alle klanten biedt. Ja, toegankelijkheid is gewoon smart business!

Toch lukt het maar met mate om mensen de business case van toegankelijkheid te laten zien, er zijn veel vragen, en er is nog veel onduidelijk. Simpelweg, er is een gebrek aan data, informatie, kennis over het onderwerp en dus is onderzoek noodzakelijk. Onderzoek om aan te tonen dat toegankelijkheid wel degelijk zoden aan de dijk zet, een positieve invloed heeft op het merk en de bedrijfsvoering.

Meedoen

Inmiddels heeft Nederland een aantal leerstoelen ´disability studies´ binnen verschillende maatschappelijke studierichtingen en met verschillende benamingen. Deze leerstoelen werken aan het vergaren van kennis over een inclusieve maatschappij. Toch is er, bij mijn weten, nog geen business gerichte leerstoel ´disability studies´ en dat is jammer. Want juist het bedrijfsleven kan veel leren van inclusief design, inclusief ondernemen, inclusief personeelsbeleid. Om daarmee bij te dragen aan de ontwikkeling van een inclusieve economie. 

Ik zou graag zien dat een van de Hogescholen of Universiteiten een leerstoel zou ontwikkelen op dit gebied, de stap te zetten om ervaringsdeskundigen de ruimte te bieden aan studenten te laten zien hoe inclusief bij de business hoort. Dat inclusief ondernemen meer is dan ´maatschappelijk bezig zijn´ Want het is meer, het is gewoon ondernemen met oog voor alle klanten, niet denken ´ze komen toch dus dan is het goed´ maar toe werken naar ´hoe kunnen we al onze klanten optimaal bedienen?´

Samenwerken

Zoals in zoveel gevallen geldt, is samenwerking de sleutel naar succes. Daarom zou het goed zijn als die 10% van de ondernemers die bijdragen aan de 100.000 banen doelstelling, hun ervaringen op het gebied van arbeidsmarkt zouden delen op Hogescholen en Universiteiten. Het zou goed zijn als bedrijven die werken aan inclusief design, inclusieve producten en diensten, hun kennis zouden delen met diezelfde Hogescholen en Universiteiten. 

Door samen data en kennis te verzamelen kunnen we in de toekomst garant staan voor een echte inclusieve economie, waarin een ondernemer zonder oog voor toegankelijkheid er niet meer bij hoort. En ondernemen met oog voor toegankelijkheid, de gewoonste zaak is geworden. Als we zo ver zijn, dan kunnen we samen zeggen, ´wij hebben de inclusieve klus geklaard!´Dus is mijn vraag, ´wie doet er mee?´

Ontkennen is zinloos......

Als ontkenning echt zou werken dan zou het leven zo'n stuk gemakkelijker zijn. Wil je dat iets er niet is, dan doe je toch gewoon alsof het er niet is. Het is ook wel bekend als struisvogelgedrag, het verstoppen van je rekeningen tot er een moment komt dat de deurwaarder op de stoep staat, bijvoorbeeld. Zo is het ook met het ontkennen dat ons klimaat aan het veranderen is. 

Trump kan de EPA (Environmental Protection Agency) wel verbieden vrij te publiceren over klimaatverandering, de inwoners van Samoa komen snel genoeg tot de ontdekking dat Trump geen gelijk had. Overigens, de inwoners van Samoa zijn zich hier al van bewust, in tegenstelling dus tot de Wereldmacht in struisvogelmodus.

Nog maar iets meer dan een jaar geleden.....

Wat was iedereen blij dat er eindelijk een klimaatkoord was. Dat bijna alle landen van de wereld eindelijk tot een gezamenlijke aanpak zouden komen om klimaatverandering aan te pakken. Ook ik was enorm blij, werkte er middenin en kon de magie van verandering bijna voelen. Nu ruim een jaar later lijkt de magie te worden vermorzeld onder de nieuwe bezetting van het Witte Huis.

Toch is het interessant om te zien hoe onderzoekers massaal onderzoeken, documenten, analyses, etc. downloaden van de websites van de EPA. Om precies te zijn, daar zijn ze al ruim voor de inauguratie mee begonnen. Waarom is al die data zo belangrijk? Het is data over de te verwachten veranderingen, het is data die wordt gebruikt om nieuwe data te vergelijken met oude, om te zien of processen worden versneld of niet. En ja, de ijskappen smelten sneller dan men had gedacht, dus zou klimaatverandering wel eens snel een grote impact op ons leven kunnen hebben.

Ook in Amerika

In Amerika zijn er gelukkig nog steeds heel veel bedrijven die hun beleid nog steeds op duurzaamheid richten. Gelukkig zijn er in Amerika ook nog steeds heel veel mensen wakker genoeg om te zien dat klimaatontkenning zinloos is. Overstromingen na een storm in New York, droogte in Californië, Midden Amerika en toenemend noodweer, zijn toch allemaal voorbeelden van de veranderingen die meer en meer zichtbaar worden.

In Amerika zijn enorm veel duurzame bedrijven actief, zijn enorm veel mensen bewust van de veranderingen die noodzakelijk zijn. Misschien nog wel meer dan in Europa en toch lopen juist de Amerikanen nu in de fuik van een president die geen waarde hecht aan deze omslag. Juist daarom is nu het moment aangebroken dat bedrijven de handen nog meer ineenslaan, samen gaan werken aan verduurzaming en de politiek die elke 4 jaar een gehele nieuwe koers kan gaan varen voor te blijven, en mogelijk zelfs te behoeden voor hun eigen struisvogelgedrag. 

Ivoren torentjes afbreken........

Vanmorgen las ik een interview met Nasrdin Dchar waarin hij zei dat hij zijn kinderen juist wilde leren dat een stapje extra doen niet nodig is. Dat raakt mij, vooral het accepteren moet van twee kanten komen. In de afgelopen jaren ben ik dat ook meer dan eens tegengekomen, maar dan vanuit mijn ervaringen als persoon met een handicap. Ik weet dat ik extra hard moet werken, ik weet dat mensen niet zo makkelijk met verschillen om kunnen gaan. En herken in de ouders van Nasrdin ook de gelatenheid van mijn ouders.

De aansluiting zien te vinden

Het klinkt gek als je over twee compleet verschillende werelden en achtergronden spreekt, maar ervaar toch bepaalde punten op een gelijksoortige manier. Met het grote verschil dat het verschil bij mij minder zichtbaar is voor mensen die mij voor het eerst tegenkomen. Toch zijn de muren herkenbaar, de opgetrokken ivoren torentjes om mensen die mensen die 'net even anders zijn' veilig buiten de deur houden.

Is het allemaal negatief?

Natuurlijk zie ik ook hele mooie dingen, mensen binnen bedrijven die wel open staan voor verschillen, ruimte willen bieden aan diversiteit en inclusie. Bedrijven waar diversiteit en inclusie geen publiek statement maar een kernwaarde vertegenwoordigd. Toch wil dat niet zeggen dat het bij al die bedrijven helemaal goed gaat, want ook die bedrijven bestaan uit mensen die zo divers zijn als de maatschappij. En als directeur of C-level manager kan je wel willen dat je een divers en inclusief personeelsbestand hebt, maar als de mensen binnen je organisatie dat niet zien, is dat een hele kluif.

Terwijl er op overheids gebied steeds meer zaken goed worden vormgegeven, helaas hebben we namelijk wettelijke kaders nodig om inclusie en diversiteit vorm te geven. Blijven bedrijven nog te vaak achter, want helaas blijkt dat deze thema's nog te veel worden gezien als kostbaar sociaal en maatschappelijk issue, waarvan onduidelijk is hoe dit zich terug gaat betalen. 

Bedrijven zijn onderdeel van de maatschappij

Het is belangrijk om je als directeur, C-level manager, team manager of gewoon als medewerker te realiseren dat de maatschappij ook zijn voeten in de organisatie heeft. Bij elk bedrijf lopen de uitersten rond, van potentiële PVV stemmers tot DENK stemmer, van VVD tot SP, en uiteraard alles wat daar tussen zit. Het is goed om je te bedenken hoe deze verschillen kunnen worden overbrugd binnen de eigen organisatie. 

Om te komen tot een complete acceptatie van diversiteit, van inclusie, van iedereen telt mee omdat hij of zij een bijdrage levert aan onze organisatie, is het noodzakelijk deze thema's bespreekbaar te maken. Ga met elkaar in gesprek, wordt niet boos maar luister naar elkaar. Want alleen op die manier kan er verbinding ontstaan, alle sociale verbanden tussen verschillende groepen zijn ooit ontstaan door met elkaar in gesprek te gaan. En vervolgens met elkaar in gesprek te blijven, want daar zit hem misschien wel de kern van elke organisatie die door digitalisering met verdwijnende sociale cohesie te maken krijgt, het punt waarop men zich vooral op het eigen clubje gaat richten.