Duurzaamheid en economie gaan echt wel samen!

In de afgelopen maanden had ik een leuke studie opdracht, het uitwerken van een eco-assessment. Hierbij onderzoek je een gebied, een groot ecosysteem en de subsystemen. Het bijzondere is dat je op deze wijze anders leert kijken naar de natuur, de verbanden tussen de ecosystemen en uiteraard de keuzes die wij als mensen maken. 

Duurzaamheid is een boeiend onderwerp, vooral als het gaat om de economische perspectieven die duurzaamheid ons kan bieden. Natuurlijk vraagt het ook realisme, investeren in duurzame oplossingen is niet goedkoop. Behouden wat je hebt lijkt dan aantrekkelijk. Maar uiteindelijk zal het behouden van het oude meer kosten met zich meebrengen dan we ons voor mogelijk kunnen houden.

Eerlijk over duurzaamheid

Juist omdat ik de laatste maanden met duurzaamheid, ecosystemen en dan specifiek onze prachtige Hollandse duinen bezig ben geweest, verbaasde onderstaande mij enorm:

Stelling uit @kieskompas stelt dat voorkomen klimaatverandering ten koste gaat vd economie, terwijl het natuurlijk precies andersom is (tweet bericht)

Want inderdaad, het voorkomen van klimaatverandering zal de economie uiteindelijk alleen maar goed doen. Niet voor niets sloot ik mijn onderzoek af met:

"Duurzame energie opwekking, noodzakelijk om de zeespiegelstijging in te perken, en daarmee uiteindelijk het Hollandse Duingebied het beste scenario te bieden als het gaat om de effecten van klimaatverandering en de zeespiegelstijging. Deze conflicten zullen in de komende jaren zeker meer en meer gaan spelen, en vragen om de noodzakelijke afwegingen tussen de culturele rol van ecosystemen en provisie rol van ecosystemen. Waarbij in het geheel van de Hollandse Duinen de provisie van veiligheid niet onderschat mag worden, ter bescherming van miljoenen inwoners van het achterland en de economische centra in de Randstad."

Waarbij ik verwees naar de impact van het bouwen van windmolenparken op zee, op de culturele ofwel recreatie, waarde van het duingebied. Want natuurlijk, duurzame energie opwekking, vermindering van de CO2 uitstoot door energie besparende maatregelen zullen ons allemaal geld gaan kosten. Toch staat daar ook iets tegenover, want de offshore die het nu zo zwaar heeft kan meer doen met windmolenparken en bijbehorende infrastructuur. De energiebedrijven investeren in duurzame energie opwekking in plaats van vervuilende kolenfabrieken, net als wij onze huizen beter kunnen isoleren om daarmee de vraag bij die zelfde leveranciers terug te dringen.

Iedereen kan bijdragen aan werkgelegenheid

Al deze ontwikkelingen brengen ook iets moois met zich mee, namelijk werkgelegenheid. Van installateurs van zonnepanelen tot de ontwikkelaars van zonnepanelen met een steeds hoger rendement. Van het bouwen van windmolens tot het plaatsen en onderhouden van windmolens. Het zijn banen die er deels al zijn, maar zeker nog verder uit kunnen groeien als het gaat werkgelegenheid. 

Dus eigenlijk is het weer een ouderwets 'kip en het ei' verhaal, wie was eerst? Nou die discussie kunnen we dus beter gewoon overslaan, en de economie duurzaam bestand maken tegen de ontwikkelingen in het klimaat die we zelf tot stand hebben gebracht. Om deze ontwikkelingen in te perken, zelfs tot staan te brengen is er nog veel nodig en daarbij kunnen veel mensen een eerlijke boterham verdienen. En juist dat, is dat ik zo graag aan duurzame ontwikkelingen bijdraag, want we kunnen samen iets moois opbouwen voor onze kinderen en kleinkinderen!

Ontkennen is zinloos......

Als ontkenning echt zou werken dan zou het leven zo'n stuk gemakkelijker zijn. Wil je dat iets er niet is, dan doe je toch gewoon alsof het er niet is. Het is ook wel bekend als struisvogelgedrag, het verstoppen van je rekeningen tot er een moment komt dat de deurwaarder op de stoep staat, bijvoorbeeld. Zo is het ook met het ontkennen dat ons klimaat aan het veranderen is. 

Trump kan de EPA (Environmental Protection Agency) wel verbieden vrij te publiceren over klimaatverandering, de inwoners van Samoa komen snel genoeg tot de ontdekking dat Trump geen gelijk had. Overigens, de inwoners van Samoa zijn zich hier al van bewust, in tegenstelling dus tot de Wereldmacht in struisvogelmodus.

Nog maar iets meer dan een jaar geleden.....

Wat was iedereen blij dat er eindelijk een klimaatkoord was. Dat bijna alle landen van de wereld eindelijk tot een gezamenlijke aanpak zouden komen om klimaatverandering aan te pakken. Ook ik was enorm blij, werkte er middenin en kon de magie van verandering bijna voelen. Nu ruim een jaar later lijkt de magie te worden vermorzeld onder de nieuwe bezetting van het Witte Huis.

Toch is het interessant om te zien hoe onderzoekers massaal onderzoeken, documenten, analyses, etc. downloaden van de websites van de EPA. Om precies te zijn, daar zijn ze al ruim voor de inauguratie mee begonnen. Waarom is al die data zo belangrijk? Het is data over de te verwachten veranderingen, het is data die wordt gebruikt om nieuwe data te vergelijken met oude, om te zien of processen worden versneld of niet. En ja, de ijskappen smelten sneller dan men had gedacht, dus zou klimaatverandering wel eens snel een grote impact op ons leven kunnen hebben.

Ook in Amerika

In Amerika zijn er gelukkig nog steeds heel veel bedrijven die hun beleid nog steeds op duurzaamheid richten. Gelukkig zijn er in Amerika ook nog steeds heel veel mensen wakker genoeg om te zien dat klimaatontkenning zinloos is. Overstromingen na een storm in New York, droogte in Californië, Midden Amerika en toenemend noodweer, zijn toch allemaal voorbeelden van de veranderingen die meer en meer zichtbaar worden.

In Amerika zijn enorm veel duurzame bedrijven actief, zijn enorm veel mensen bewust van de veranderingen die noodzakelijk zijn. Misschien nog wel meer dan in Europa en toch lopen juist de Amerikanen nu in de fuik van een president die geen waarde hecht aan deze omslag. Juist daarom is nu het moment aangebroken dat bedrijven de handen nog meer ineenslaan, samen gaan werken aan verduurzaming en de politiek die elke 4 jaar een gehele nieuwe koers kan gaan varen voor te blijven, en mogelijk zelfs te behoeden voor hun eigen struisvogelgedrag. 

In vogelvlucht naar duurzaam!

Duurzame energie brengt
werkgelegenheid!

Het klimaatakkoord is rond, er ligt een doelstelling van 1,5 graden, eentje die niemand een half jaar geleden had durven hopen. Maar wel een waar wetenschappers hard voor hebben gestreden, simpelweg omdat het noodzaak is. De prachtige atollen zijn hiermee niet gered, dus als je die nog wil zien moet je niet te lang meer wachten, en ja er gaan zeker dingen veranderen ook met deze temperatuurstijging. Maar dan blijft het nog te behappen voor het grootste deel van de natuur.

Persoonlijk ben ik heel blij met dit akkoord, want 2 graden als uitgangspunt en 1,5 graden temperatuurstijging als doelstelling is gewoon prachtig. Er zitten voor veel bedrijven natuurlijk ook grote nadelen aan, fossiele brandstoffen verliezen snel hun waarde, net als de producten die alleen op fossiele brandstoffen kunnen rijden/opereren/functioneren. Chemie wordt een paria in de economie en zo zijn er nog wel een paar te noemen.

Zeker ook kansen

Hoe kom je tot oplossingen om wind- en zonne-energie
op te slaan voor piekmomenten?

Natuurlijk is een klimaatakkoord geen kommer en kwel voor alle ondernemers, slimme ondernemers kunnen er ook goed geld aan gaan verdienen. Want, zeker in Nederland, is er nog veel werk te doen. Van huizen isoleren tot klimaat neutraal maken. Het ontwikkelen van elektrische auto’s die je gezin wel op de vakantiebestemming kunnen brengen tot aan het opslaan van zonne-energie, welke op een klimaat neutrale manier kunnen worden geproduceerd. Ja, er liggen kansen voor slimme koppen, voor mensen met duurzame ambities of gewoon een goed stel hersens.

Nu een benzine auto binnen een paar jaar zo goed als waardeloos is, wordt het zaak om te sparen voor een alternatief. Nu er in de komende 5 jaar in Europa 280 kolencentrales moeten sluiten, wordt zelf overstappen naar zonne-energie of windenergie ineens aantrekkelijk. En zo zijn er tal van voorbeelden te noemen, deze alternatieven gaan iedereen geld kosten, maar ze leveren tegelijk ook een opleving van de economie op. Immers, we moeten anders gaan produceren, kunnen het oude niet ‘gewoon weggooien’ en daar komt dus ook een productieketen opgang.

Hoge kosten, nieuwe werkgelegenheid

Voor burgers over de hele wereld gaat dit geld kosten, iedereen zal mee moeten pitchen en de rijke landen nog het meeste. Maar als we allemaal gaan investeren in vergroening en het opbouwen van een circulaire economie, ontstaat er ook nieuwe werkgelegenheid. Banen voor mensen die ze nu niet hebben, banen voor mensen die nu in bedrijven werken die straks waardeloos zijn omdat ze het roer niet omgooiden naar de groene economie.

Fossiele energie vraagt weinig arbeid, duurzame energie
is arbeidsintensief en levert dus meer banen op!

Die banen hebben wij nodig, want er is een groot probleem op de arbeidsmarkt. Juist daarom is het belangrijk om dit klimaatakkoord als een kans te zien, de kans om de economie vlot te trekken en als de overheid voldoende lef heeft investeert zij in die vergroening. Stimuleert het huiseigenaren om huizen aan te pakken, stimuleert zij het MKB en groener transport, om daarmee niet alleen de doelstellingen te halen maar gelijk te bouwen aan een nieuwe-groene-duurzame-economie! 

Ontkenningsfase

Het blijft boeiend, de veronderstelling vanuit de liberale hoek, dat klimaatverandering iets voor linkse types is. En toch klopt dit beeld echt niet meer, klimaatverandering is misschien juist een van de dingen die mensen van links tot aan rechts moet binden. Iets wat werknemers en werkgevers moet binden, grootverdieners en kleinverdieners….

De VVD blijft het KNMI als nietonafhankelijke partij zien als het gaat om onderzoek naar klimaatverandering, terwijl het KNMI juist bekend staat als onafhankelijke instantie. André Kuipers zou in de ogen van de VVD vast ook links zijn, hij is immers een fan van ‘ruimteschip aarde’ en roept op tot aandacht voor het klimaat. Ja, er zijn veel wetenschappers van verschillend allooi die pleiten voor klimaatverandering.

Moet je activist zijn?

Natuurlijk heb je ook de activisten als Faiza Oulahsen van Greenpeace en Marjan Minnesma die in Parijs aanwezig zijn als advocaten van de aarde. Deze dames zetten zich met hart en ziel in voor een duurzame economie, verduurzaming van energiebronnen enzovoorts. Het zijn dames waar ik wel eens een beetje jaloers over ben, want ik werk ook aan duurzaamheid vanachter mijn bureau en doe dat met veel plezier, maar merk ook dat ik het veld stiekem best mis.

En toch, ik ben niet zo’n activist in hart en nieren en ik ben al helemaal niet links. (overigens weet ik van beide dames ook niet hoor!) Ik ben wel iemand die met haar pen en in haar werk bij wil dragen aan een duurzamere wereld omdat ik zie dat het noodzakelijk is, voor zowel de economie als voor de aarde als geheel. Want we hebben problemen die alleen aan klimaatverandering geweten kunnen worden. De stijgende temperaturen baren mij zorgen, niet alleen om de zeespiegel die stijgt, wel om de droogte die dit ook met zich mee zal brengen en wat dit dan weer voor de mensheid zal betekenen. Want we geloven allemaal dat het gras groener is aan de overkant…..

In actie komen

Je hoeft geen activist te zijn om iets te veranderen, als rechtse of liberale hardliner hoef je je echt niet te schamen voor zonnepanelen op je dak of een warmteterugwininstallatie in je huis. Want je bent verstandig bezig voor je eigen micro-economie. En dat geldt ook voor werkgevers, ondernemers, banken, etc. Want door lef te tonen en eisen aan elkaar te stellen is het mogelijk om samen via de supply chain iets te veranderen in de eigen productieketen. En als we dat nu allemaal doen, dan zal er op grote schaal veel en snel iets kunnen veranderen.

De politiek is er voorlopig nog niet uit, maar zoals ik al schreef, je hoeft niet activistisch te zijn om te kiezen voor duurzame oplossingen, want ze hebben zeker ook een economisch doel en vooral ook perspectief. Want als het gaat om die perspectieven in de oude economie, zelfs de meest sceptische beleggers (wat betreft het klimaat) zich bewust van het risico van stranded assets. Dit zijn de belangen in oude energiebronnen die straks hun waarden gaan verliezen als de wereld overstapt op nieuwe energiebronnen.

Kortom, de economen zien de noodzaak, de activisten hebben de wereld wakker geschud en je bent zelf verantwoordelijk voor je eigen micro-economie en dus is het toch logisch om keuzes te maken die uiteindelijk winst op gaan leveren. Het enige wat we nodig hebben is geduld, en dat moeten we dankzij de crisis toch wel hebben gekregen, immers we wachten al zo lang op verbetering……..?

Aan de vooravond van…..

Stil protest voor het klimaat in Parijs voor COP21

Morgen is het zo ver, de klimaattop in Parijs, COP21, gaat beginnen. Deze klimaattop moet eigenlijk alle voorgaande goedmaken, want er is consensus nodig om te komen tot wereldwijde oplossingen. Oplossingen waarin iedereen meedoet, iedereen kansen krijgt en vooral iedereen de vooruitzichten op een duurzame toekomst krijgt. Natuurlijk weten we ook allemaal dat deze wereldwijde verandering niet zonder slag of stoot zal gaan, dat de ‘oude economie’ voor de nodige onzekerheden zal gaan zorgen en de ‘nieuwe economie’ niet van de een op de andere dag zekerheden zal bieden zoals we nu hebben.

Toch is de vraag die we eigenlijk moeten stellen deze, is het wel zo zeker dat we met de huidige economie over 20 jaar nog wel voorspoed kennen, is de wereld dan niet te ver heen omdat we teveel geconsumeerd hebben van de planeet? Zijn het dan niet de stormen, droogte, stijgende waterspiegel en allerlei gezondheidsproblemen door de hoge concentraties CO2 die ons leven gaan bepalen?

Voor het klimaat

Ieder mens weet in alle realisme dat je alleen maar voor een gezond leefklimaat kan zijn, immers wij willen toch ook genieten van een dagje strand en mooie winters waarin we over sloten en opgespoten weilanden kunnen schaatsen? Voor mijn persoon geldt dat in elk geval wel, en ik zie als mens, MVO dier en vooral ook als ouder dat het ook mijn verantwoordelijkheid is om iets moois na te laten voor de toekomende generaties.

Natuurlijk, worstel ook ik met het ‘hoe’ omdat niet alles zo makkelijk te regelen is zoals; een elektrische auto die te duur en onhandig voor lange afstanden is (want dat zijn de enige waarvoor ik deze gebruik naast de boodschappen). De kosten om mijn huis eindelijk energiezuiniger te maken en hoe je met eten om moeten gaan als notoire carnivoor. Want duurzaam is leuk, maar het vraagt ook een andere levensstijl en die kan je stap voor stap implementeren. Of je nu ondernemer bent en begint met zonnepanelen op het dak van je werkplaats of dat je als huiseigenaar kiest om diezelfde zonnepanelen op je dak te leggen. Al deze kleine stapjes samen maken dat je met beperkte middelen toch iets kan veranderen.

Waarom goed voor de economie?

Uit de liberalere hoek, bepaalde economen en klimaat-sceptici, komen de dreigende donderwolken dat de economie kapot zou gaan als we de omslag naar duurzaam binnen de komende 5 tot 10 jaar compleet zouden maken. En toch, is het juist een onderzoek van het Cambridge Institute for Sustainability Leadership wat deze klimaatsceptici hoognodig eens moeten lezen. Want als we binnen de 2 graden marge willen blijven is actie nodig en uit dit onderzoek blijkt dat het 5 jaar economische onzekerheid oplevert om over te stappen van de oude naar een nieuwe duurzame economie.

Natuurlijk 5 jaar klinkt als een lange tijd, maar de langetermijnprognoses in het onderzoek laten ook zien dat als we niks doen ons veel problemen te wachten staan. De economie uiteindelijk veel slechter af zal zijn als het gaat om het bruto nationaal product (BNP). Al vanaf 2020 zal het BNP substantieel uit de pas gaan lopen als we niets doen, terwijl ze na 2020 een stevige opgaande lijn vertonen als het gaat om de uitvoering en effecten van het 2 graden beleid.

Kleine stapjes en grote passen

Samen kunnen we grote stappen maken, laten we de kleine
daarom ook zelf blijven nemen.

Om te komen tot echte verandering zijn de kleine stapjes van ondernemers, huiseigenaren en gemeenten essentieel, maar die halen te weinig uit als we niet rigoureus durven te zijn. Daarom is het tijd om niet meer te piepen over de kosten van recent gebouwde kolencentrales als excuus om ze te sluiten, omdat de kosten voor het gebruik uiteindelijk het honderdvoudige kunnen worden. Dus laten we de oude economie uitzwaaien, het de komende 5 jaar met z’n allen over een andere boeg gooien om straks met de hele wereld de vruchten te plukken van economische groei gebaseerd op een groene economie en in een klimaat waar we allemaal de dingen kunnen doen die we zo graag willen blijven doen……

Op een toegankelijke manier meer weten over klimaatverandering, dan zijn de afleveringen 'Advocaat van de aarde,' 'Een paar graden minder' en 'Fossielvrij' van Tegenlicht een echte aanrader.

Investeren in de groene economie

Een groene economie is ook van
belang voor uw eigen medewerkers!

Vandaag is het debat over de uitspraak in de klimaatzaak, en ja het klimaat is een hot item in de huidige politiek. Niet altijd om de juiste redenen, want het gaat in de vele debatten vooral over de kosten en niet wat het op kan leveren. Waarom bedrijven ook voordelen kunnen halen uit een groene economie, de vraag voor de minder duurzaam georiënteerde ondernemers is dan misschien ook terecht ‘wat moet ik ermee?’

Het klimaat veranderd, daar is iedereen het wel over eens. Maar wat de consequenties zijn en hoe we daar iets aan kunnen doen, dat is een heel andere discussie. Waar dit voorheen vooral iets voor de 'geitenwollensokken kliek' was, en een ding voor partijen als Greenpeace, is het nu een debat wat iedereen aangaat. Dit vooral omdat we op steeds meer plekken te maken krijgen met de gevolgen van klimaatverandering en dus ook de noodzaak om te kijken of het tij nog te keren valt.

Ieder zijn deel

We kunnen natuurlijk allemaal gaan afwachten tot de ander wat doet, in het kader ‘mijn bijdrage is toch minimaal’ maar op die manier zal er niet snel iets veranderen. Een betere optie hierin is, nu inspringen op de ontwikkelingen die zeker moeten gaan volgen. Want als je, je als ondernemer realiseert dat het noodzakelijk is om bij te dragen aan de groene economie, waarom dan niet investeren in die vergroening. Waarom geen innovatie benutten om straks met betaalbare groenere producten en diensten te komen?

Natuurlijk gaat het geld kosten, er is nooit een product of dienst ontwikkeld die geen geld kost, toch kiest elke ondernemer ervoor om te investeren in een goed product als het rendement oplevert. Dat is immers de business waar je als ondernemer je brood mee verdient, een onderscheidend product voor een goede prijs met een mooie winst om verder te kunnen ontwikkelen, groeien, etc.

Waarom nu investeren

Door nu reeds te kiezen voor groen investeren, te innoveren op milieuvriendelijker produceren, te investeren in dienstverlening die aansluit bij een groenere economie door bijvoorbeeld het wagenpark te vergroenen en andere eisen te stellen aan leveranciers. Is het mogelijk om straks voor te lopen met producten en diensten die volledig passen bij de nieuwe groene economie tegen een redelijke prijs? Op deze manier loop je voor binnen je eigen branche en ben je weer onderscheidend ten opzichte van de concurrentie, met alle bijbehorende voordelen.

Hoelang blijft elektrisch rijden voor de gemiddelde
Nederlander nog onbetaalbaar?

Misschien wel een van de beste voordelen is deze, consumenten vragen steeds meer om duurzame producten, maar willen deze producten wel graag voor een ‘betaalbare prijs’ aanschaffen. Door nu te ontwikkelen, en te innoveren op deze producten kan je deze producten ook op termijn tegen die betaalbare prijs gaan bieden om deze klanten die nu zoekende zijn, in hun vraag te voorzien.

De uitdaging

Natuurlijk is het lastig de markt te veroveren, vooral als het gaat om lage prijzen voor niet duurzame producten tegenover de hogere prijzen die nu nog gekoppeld zijn aan duurzamere producten. Echter, door nu de stap te maken en te investeren, blijf je wel de concurrent voor die deze stap om de kosten nog niet maakt. Deze producent loopt uiteindelijk tegen een veranderende klantvraag aan en verliest daarmee zijn of haar marktpositie, waar u met uw goed ontwikkelde en vooral ook betaalbare duurzame tegenhanger weer van kan profiteren.

We weten allemaal dat ontwikkeling en innovatie vragen om investeren, de vraag is alleen waarin we gaan investeren. Gaan we voor de groene economie of kiezen we voor de grijze economie die bij steeds meer consumenten uit de gratie begint te raken? 

Klimaat is rendement

Ook in Amerika zien steeds meer bedrijven en burgers de noodzaak om klimaatproblemen op de kaart te zetten, het is dan ook mooi om de ambitieuze plannen van Obama (in het onderstaande filmpje) te zien. Bovendien is het niet alleen een ambitieus plan, het is vooral een plan met ruimte voor de verschillende staten op op de meest aansluitende wijze vorm te geven aan de reductie van de CO2 uitstoot. 

In de plannen van Obama mogen staten zelf kiezen voor welke vorm van schone energie ze kiezen, er is ruimte om te ontwikkelen op basis van de natuurlijke bronnen, zo kan een staat als Utah kiezen voor water (stuwmeren) en zonneenergie (woestijnen) en een andere als Illinois voor wind energie omdat Chicago niet voor niets ‘the windy city’ wordt genoemd. 

Vooral vanuit economisch perspectief is juist die ruimte zeer interessant te noemen, want in een land met zoveel verschillen, over zo'n groot gebied verspreid liggen niet in elk gebied de zelfde kansen. Het biedt kansen om te ontwikkelen op basis van de aanwezige natuurlijke bronnen, met oog voor burgers en uiteraard ook een mooie kans om burgers perspectieven op werk te bieden. Want de overstap van 'oude energie' naar 'nieuwe energie' gaat verder dan alleen het benutten van andere energiebronnen.

Land van de onbegrensde mogelijkheden

Amerika wordt niet voor niets het land van de 'onbegrensde mogelijkheden' genoemd, er is ruimte en bovenal er is een ruime mogelijkheid om te ondernemen. Het meest mooie voorbeeld van de innovatiekracht van de Amerikanen is natuurlijk Sillicon Valley, en juist met die techneuten en al die grote technische universiteiten moet er toch ruimte zijn om deze 'nieuwe energie' naar een hoger platform te krijgen. 

Natuurlijk is het niet alleen aan Amerika om deze 'nieuwe energie' verder te ontwikkelen, in Europa, Azië, Afrika en Zuid Amerika moeten we ook werken aan de verdere ontwikkeling van duurzame energiebronnen. En juist daarin zit de kern van deze duurzame economie, want het is nu tijd voor een wedloop van 'nieuwe energie' en de 'nieuwe economie' om ook in de toekomst een leefbaar klimaat te behouden, mensen kansen te bieden en vooral ook de welvaart beter te verdelen.

Lange weg te gaan

De economie is aan het veranderen, oude waarden krijgen steeds minder vat en nieuwe waarden in relatie tot duurzaamheid en gezonder leven worden steeds belangrijker. Natuurlijk is er nog wel een lange weg te gaan, want eerst moeten de mensen met geld zien dat er economisch rendement valt te halen. Of eigenlijk, moeten ze zien dat de kosten van klimaatverandering simpelweg te hoog zijn. En ja, die zijn enorm hoog. Ik zag deze week een bedrag van 380 miljard voorbij komen. Dat is toch geen kattepis en welke ondernemer zou er willen investeren in zo'n schadepost? Ik ken er geen....