De overheid als voorbeeld hoe het niet moet!

Afgelopen woensdag stond er een uitgebreid artikel over de nadelige gevolgen van de Quotumwet in De Volkskrant, vooral voor kennisintensieve bedrijven is deze wet een groot probleem in de huidige vormgeving. Want in de wet staat dat iedere werkgever met meer dan 25 mensen in dienst, mensen met een arbeidsbeperking een arbeidsplaats aan moeten bieden. Echter, gaat het daar wel om mensen die minder dan 100% WML kunnen verdienen en huidige Wajongers.

Een aantal belangrijke problemen van deze wet, die komende week in de Tweede Kamer op de agenda staat, zijn:

• Wajongers die meer dan 100% WML kunnen verdienen vallen na 3 jaar buiten de doelgroep garantiebanen/Quotumwet;
• Werkgevers met arbeidsgehandicapten in dienst die niet aan de voorwaarden voldoen krijgen als nog een boete van 5.000€ omdat zij niet de juiste doelgroep in dienst hebben, dit ondanks investeringen;
• MBO+, HBO en WO opgeleiden tellen door de 100% WML grens veelal maar kort mee (max 3 jaar) en staan naar verwachting na 2 jaarcontracten weer op straat;
• Werkgevers die facilitaire diensten, catering en andere laaggeschoolde arbeid hebben uitbesteed kunnen niet bijdragen en daarmee hun onderaannemers niet stimuleren door het goede voorbeeld te geven;
• Er ontstaat een nog groter onderscheid tussen mensen die geen ‘officiële status’ arbeidsgehandicapte hebben en hun afstand tot de arbeidsmarkt wordt daarmee nog verder vergroot. Volgens een door ING gepresenteerd paper naar aanleiding van de Quotumwet gaat het hier om circa 254.000 mensen met een HBO/WO achtergrond, waarvan er 30.000 onder de Wajong vallen.

Onderscheid op een label

In Nederland hebben we een immens systeem opgebouwd waar labels op iemands mogelijkheden noodzakelijk zijn geworden. Die staan voor Wajong, WIA en de doelgroep WAO die stilletjes moet doodbloeden door leeftijd omdat er geen nieuwe instroom meer is. Maar wat voor al die mensen die niet binnen die labeltjes passen, want dat zijn er velen. Een greep uit de cijfers:

• 1 op de 5 mensen in Nederland heeft een chronische ziekte;
• Er zijn 1,5 miljoen doven en slechthorenden in Nederland;
• Er zijn ruim 360.000 mensen met een visuele beperking in Nederland;
• Er zijn ruim 1 miljoen mensen met enige vorm van een arbeidsongeschiktheidsuitkering in Nederland;
• Het aantal WO studenten met een beperking ligt jaarlijks tussen de 7 en 8%, het aantal HBO studenten met een beperking ligt jaarlijks tussen de 9 en 10%.

Uit een becijfering van het CBS in 2012 bleek dat er in de arbeidsmatige leeftijdscategorie tussen de 20 en 64 jaar sprake was van een samenstelling van de doelgroepen:

• Licht beperkt 1.005.000;
• Matig beperkt 895.000;
• Ernstig beperkt 275.000.

Cijfers geven aan dat labels alleen maar beperken

Nu zijn het inderdaad diverse cijfers, heeft de ene persoon meer problemen met werken dan de ander. Maar het probleem blijft het zelfde, de overheid onderkend het probleem van mensen met een arbeidsbeperking op de arbeidsmarkt. Vooral staatssecretaris Klijnsma die blijft volhouden dat je met een HBO makkelijk aan de bak kan komen ondanks je beperking. Uit ervaring kan ik zeggen, dat is niet zo makkelijk als ze stelt. Zowel in de huidige krappe arbeidsmarkt als in economisch gunstige tijden blijft het voor mensen met een beperking lastig om een baan te vinden.

Veroorzaker

Daarin ligt de schuld voor een deel bij werkgevers, want zij zien nog maar beperkt de noodzaak om te investeren in talenten met een beperking, mooie uitzonderingen daargelaten. Maar nog meer ligt de schuld bij de overheid, want zij hebben er bewust voor gekozen om mensen te labelen, alleen de labels mee te laten tellen voor subsidies en voorzieningen om nu deze rigoureus af te kappen en alles bij werkgevers neer te leggen. Zelf bewust te kiezen binnen de Rijksoverheid voor Wajongers, WSW’ers en mensen uit de WIA, en mensen zonder status buiten het eigen quotum te houden. Is dat het voorbeeld waar werkgevers mee vooruit kunnen, om je te schamen!

Er bestond een systeem, opgebouwd van gesubsidieerd werk met als gevolg dat iemand voor de duur van de subsidie aan de slag kon en daarna weer terugviel in de Wajong of WIA. Nu is het tijd voor een andere aanpak, dat vraagt investeren in kennis, innovatie om aanpassingen en voorzieningen te realiseren en zeker GEEN Quotumwet die de oude regeling in het kwadraat dreigt te gaan vervangen!

Garantiebanen op elk niveau!

De discussie rond de garantiebanen blijft voortgaan, gisteren (13 november) had ik tijdens het a.o. van de commissie SZW een twitterende discussie met de directeur van Cedris. Hij is, deels terecht, bang voor zijn doelgroep als mensen met een hogere opleiding en dus de mogelijkheid om meer dan 100% WML te verdienen gaan meetellen voor de garantiebanen en de Quotumwet. Maar wat hij mijns inziens mist, is dit:

Uiteenlopende banen

Het type banen voor de doelgroep van Cedris is op het laagste arbeidsniveau wat wij in Nederland kennen. Dit zijn de banen als lampen verwisselen, dozen inpakken of wasknijpers in elkaar zetten. Deze banen zijn zeker van belang, want zonder licht kan de directeur van grote bank immers ook niet werken. Maar het is voor veel bedrijven niet mogelijk om banen voor deze mensen te creëren, zeker niet als het gaat om duurzame banen.

Ik denk dat elke werkgever in de dienstverlening of innovatieve sectoren met vooral mensen op academisch niveau in dienst, het hier met mij eens zijn. Want hoeveel mannen en vrouwen kan u aannemen als koffiejuf, interne postbezorger of als assistent van de facilitaire dienst om de simpele klusjes uit te voeren. En dan vooral ook, met duurzame perspectieven op werk, want zijn dit niet juist de banen die bij elke herstructurering en opvolgende ontslagronde het eerste sneuvelen? Immers, de kosten zitten in de overhead en in de ondersteunende functies die niet essentieel zijn voor uw bedrijfsvoering!

Academici en HBO

Veel mensen met een arbeidsbeperking en een hogere opleiding, hebben of hele zware beperkingen of beperkingen die hen geen rechten op een Wajong uitkering opleverden. Ook in de Participatiewet krijgt deze laatste geen rechten en de eerste groep mag mogelijk niet eens meer werken! Toch hebben deze mensen net zoveel moeite met het vinden van een baan. Want de banen op HBO(+) niveau vragen vaak fulltime instroom en andere eisen waar men niet altijd zomaar aan kan voldoen. Daarbij, het gaat om een heel ander type baan, vaak ook type werkgever.

Dit zijn de mensen die bij werkgevers aan de slag kunnen die de mensen van Cedris geen banen, of maar heel beperkt banen kunnen bieden. Zouden deze werkgevers gebruik mogen maken van de hoger opgeleide doelgroep, dan zou vervulling van de garantiebanen voor hen een stuk gemakkelijker maken. Waarbij het aantal garantiebanen mogelijk zelfs nog verder kan stijgen zonder dat dit grote problemen op zal leveren. En bovendien zonder dat de academici de mensen van Cedris in de weg lopen. Want het gaat om een heel ander type werk, waar juist deze groep hoger opgeleiden geschikt voor is.

Verbreding van de doelgroep

Voor veel bedrijven zal verbreding van de doelgroep meer dan wenselijk zijn, want waarom een boete krijgen als je mensen met een beperking in dienst neemt, hen duurzame perspectieven op werk beidt? Want het gaat om een omslag op de arbeidsmarkt, en die omslag moet niet alleen in de laagste segmenten van de arbeidsmarkt worden vormgegeven. Maar in alle segmenten van de arbeidsmarkt, dus zowel op het laagste als het hoogste arbeidsniveau.

Want pas als we op alle niveaus op de arbeidsmarkt deze omslag vorm hebben gegeven is het mogelijk om de arbeidsmarkt echt naar inclusie te trekken. Dus kom zowel de werkgevers tegemoet die echt willen maar niet eindeloos banen kunnen creëren op een niveau dat zij simpelweg niet in huis hebben of maar heel beperkt. Als de werkgevers die wel de banen voor de groep 50-80% loonwaarde (huidige SW) en geen banen hebben voor mensen met HBO+ omdat ze simpelweg niet meer mensen in dienst kunnen nemen!

Toevoeging: aandacht voor dit probleem blijkt nog noodzakelijker. Want ook HBO(+) uit de oude Wajong, die meeneembare aanpassingen hebben, een jaar werken en boven 100% WML verdienen. Blijken na 2 jaar uit de doelgroep garantiebanen te vallen. Kortom, kenniswerkers in garantiebanen, dat wordt een zeldzaamheid! Onder niet meeneembare voorzieingen vallen o.a. een jobcoach, vervoersvoorziening, doventolk etc