Buiten beeld

In Nederland gaan we er eigenlijk standaard vanuit dat mensen ‘ergens bij horen’ als het gaat om groepen op de arbeidsmarkt. Mensen zijn werkloos en zitten in de WW, een arbeidsongeschiktheidsuitkering, de Participatiewet of Bijstand of dergelijke. Toch is dat systeem niet zo gesloten als velen denken, zoals gisteren bleek in het item van Nieuwsuur over 100.000 jongeren die buiten de regelingen vallen. Deze jongeren zijn slechts een klein aandeel van de groep die in de praktijk buiten beeld blijven. Deze groepen worden ook wel NUGgers genoemd, hieronder valt iedereen die geen recht op een uitkering heeft en dus geen eigen inkomen en of ondersteuning bij het vinden van werk.

Steeds meer werkgevers willen in het kader van MVO en projecten jongeren met een afstand tot de arbeidsmarkt een kans bieden op werk, hiervoor zou begeleiding een wenselijk aspect zijn om dit ook op de werkvloer vorm te geven. Want als werkgever achter mensen aanzitten om ze op tijd uit bed te krijgen of dergelijke zaken, dat is niet de taak van een werkgever en zo hoort het ook. Maar hoe zit het dan met deze jongeren en anderen die onder de noemer NUGger vallen?

Lastig parket

Werkgevers die in het kader van bijvoorbeeld SROI in een aanbesteding arbeidsplekken aanbieden, herkennen het beeld van de jongeren nabellen mogelijk vaker dan men zou willen. Want het is lastig om deze groepen zonder ritme en zonder vaste verplichtingen totdat ze ergens in dienst komen, naar een werkritme te krijgen. Gemeenten spelen hier in de nieuwe Participatiewet een grote rol in, maar juist door de Participatiewet is het voor jongeren onder de 27 jaar lastiger geworden om hulp te vinden.

Als bedrijf wil je toch vormgeven aan de eigen beleidskaders en daarom is het eigenlijk het verstandigste om dus met mensen te gaan werken die graag willen en die vooral ook zelf de intrinsieke motivatie hebben om echt iets van hun leven te maken. Dat wil niet zeggen dat alles dan probleemloos zal verlopen, maar in elk geval zal het makkelijker zijn dan het nu is. Dus is het belangrijk om bij bijvoorbeeld aanbestedingen te kijken of het mogelijk is om zelf met gemeenten in gesprek te gaan over de invulling van de banen en of het mogelijk is om zelf te werven uit de doelgroepen die de gemeente aanwijst.

In eigen hand

Door de werving in eigen hand te nemen, niet meer afhankelijk te zijn van de bakken van de gemeenten met het risico dat er niemand op komt dagen en alle gevolgen van dien. Is het mogelijk om niet alleen mensen te vinden waardoor je als ondernemer aan de afspraken voldoet, maar bovendien ook mensen in dienst kan nemen die op termijn een volwaardig medewerker kunnen worden.

Natuurlijk kan je als ondernemer niet alle last op je dragen die de maatschappij laat liggen, maar er vallen wel de nodige voordelen uit te halen. Hiervoor zijn zaken als een ‘eigen jobcoach’ in dienst hebben voor mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt, mooie oplossingen. Dit kan een ‘gewone’ medewerker zijn die bijvoorbeeld zeer sociaal betrokken is en het leuk vindt om deze taak te combineren met (een deel van) de eigen werkzaamheden. 

SROI als draaideur?

Een weergave zoals SROI hoort te werken.

Op de arbeidsmarkt is het dringen geblazen, werkgevers hebben keuze genoeg als het om vakmensen gaat maar toch kunnen zij juist hen geen baan bieden. Waarom niet, daarover ging de uitzending van Altijd Wat Monitor afgelopen maandag. Want bedrijven die opdrachten doen voor gemeenten krijgen te maken met Social Return, of wel SROI. Hierbij moet de opdrachtnemer in ruil voor de opdracht een tegenprestatie leveren, van duurzaamheid tot aan het bieden van arbeidsplekken aan mensen met een grote afstand tot de arbeidsmarkt.

SROI klinkt als een mooi systeem, want zo bied een werkgever immers kansen aan mensen die geen werkervaring hebben, soms al heel lang buiten de arbeidsmarkt in de Bijstand zitten en mensen met een arbeidshandicap. Toch zitten er ook grote nadelen aan deze nieuwe aanpak en dan met name in de uitvoering door de gemeenten. Want waar we de re-integratie hebben gehad die veel geld kostte en weinig opleverde is er nu een nieuwe handel in werklozen aan het ontstaan. Waar de gevolgen wel eens desastreus kunnen zijn voor zowel de werkgevers als de jongeren die op deze manier gedemotiveerd op de arbeidsmarkt raken.

Koehandel met werklozen?

Uit onderzoek van Altijd Wat Monitor bleek dat 43% van de werkgevers die de enquête hadden ingevuld ervaring hadden met het aannemen van mensen in het kader van SROI, een mooi getal zou men denken. Maar in dat zelfde onderzoek bleek ook dat 32% van de werkgevers daarvoor wel mensen moesten ontslaan die soms al heel lang in dienst waren. Kortom, de gemeente maakt de bak wat leger en het UWV krijgt er nieuwe WW klanten bij.

Dit vraagt om een hernieuwd inzicht in SROI, want het was niet bedoeld zoals nu uitgevoerd. Het doel van SROI is dat mensen de kans krijgen om werkervaring op te doen en daarmee naar een duurzame arbeidsplek kunnen groeien. Dit kan zowel binnen het betreffende bedrijf als bij een ander bedrijf door de opgedane ervaringen. Echter de praktijk is weerbarstig want het blijkt dus van er slechts in beperkte mate ook sprake is van duurzame arbeid. Dit komt door het systeem van aanbestedingen voor diverse semi-overheidstaken.

Hoe het werkt

Stel u heeft een hoveniersbedrijf en u schrijft zich in voor een project binnen uw gemeente, een van de voorwaarden is dat u aan 5 mensen uit de WWB/SW/Wajong een baan aanbiedt. Dan zou dit in geval van een bedrijf met 30 tot 50 medewerkers nog wel een overkomelijk punt zijn, maar met minder wordt het al erg lastig en moet u mogelijk mensen ontslaan. Omdat u graag de opdracht wilt neemt u deze 5 mensen aan,  leidt ze op, ze doen hun werk prima en na 2 jaar wilt u opnieuw inschrijven voor de aanbesteding. 

Echter dan komt de aap uit de mauw, want de aanbesteding is voor een periode van 2 jaar en in die twee jaar moet u deze mensen dus werk aanbieden. Gaat u zich opnieuw inschrijven dan moet u opnieuw 5 mensen aannemen en dus de eerder opgeleide mensen ontslaan.

Omdat u echter al weet dat deze eis eraan komt heeft u al besloten om deze 5 mensen geen vast contract aan te bieden nadat ze na het eerste jaar fantastische medewerkers bleken te zijn, maar besloot het bij jaarcontracten te houden omdat die aflopen zonder dat daar kosten aan zijn verbonden.

Het gevolg

Deze 5 mensen kunnen zich na 2 jaar gaan melden bij het UWV, krijgen 8 maanden een WW uitkering en komen vervolgens weer terug bij de gemeente in de WWB. Waarom, nou heel simpel omdat ze zijn opgeleid tot hovenier maar alleen nog als hovenier aan de slag kunnen op basis van SROI, te weinig werkervaring hebben voor het hogere segment en dus weer onderaan beginnen nadat ze 2 jaar hun uiterste best hebben gedaan om een stapje naar boven te klimmen op de arbeidsmarkt!