50 mensen in een toren

Dinsdag werd bekend dat RBS in Nederland 600 van de 650 arbeidsplaatsen in Nederland gaat schrappen, na de ontslagronde bij ING en ABN AMRO die eind 2014 een nieuwe ontslagronde aankondigden. Het gaat hard in de financiële sector, er vallen veel banen weg en het leed lijkt nog lang niet geleden. Naast de uitzending van Tegenlicht van afgelopen zondag waarin duidelijk werd dat er in de financiële wereld nog weinig veranderd is sinds de crisis in 2008 begon, biedt dit weinig perspectieven voor de ondernemer en burger als het gaat om de betrouwbaarheid van banken.

De vraag die in Tegenlicht werd gesteld is hoe dit vertrouwen weer terug te winnen is, wat een grote uitdaging is in een sector waar de meeste mensen weinig van snappen. Van ingewikkelde beleggingen, complexe leningen tot aan het verhandelen van diverse producten die voor de meeste mensen vooral bestaan uit gebakken lucht omdat ze er geen inschatting of verbeelding bij hebben.

Terug naar de basis

De functie van een bank is het bieden van kredieten, het veilig bewaren van geld dat je anders in je ouwe sok zou stoppen. In de basis zouden de kredieten nooit meer dan de waarde van het ingelegde geld mogen zijn. Maar in de praktijk zijn er in de afgelopen eeuw grote luchtbellen ontstaan en financiële producten waar zelfs mensen binnen de sector niets meer van begrijpen. Hoe kan een bank nu nog terug naar de basis, de basis van lenen en bewaren van geld?

Als het aan mij zou liggen dan zou ik als bank ervoor kiezen om te gaan kijken naar de mogelijkheden om dus terug te gaan naar de oude dienstverlening. Te kijken naar de duurzaamheid van een investering en dat in combinatie met het beschikbare ingelegde geld door particulieren en bedrijven om dit uit te financieren. Dit klinkt simpel, eigenlijk is het dat ook want hoewel de meeste mensen het niet meer weten, bankieren begon ooit heel simpel. Niks geen ingewikkelde producten, maar gewoon lineaire aflossing voor zowel bedrijven als particulieren die een hypotheek willen financieren.

Vertrouwen vraagt begrijpen

Een financiële sector die kampt met een gebrek aan vertrouwen moet eerst eens naar de producten kijken, want waarom vertrouwen mensen de banken niet meer? Mensen zijn het vertrouwen verloren door de vele producten die niet begrepen werden, die veel geld hebben gekost en soms tot grote financiële problemen bij particulieren en bedrijven hebben geleid. Terwijl de banken die in de problemen kwamen werden gered met leningen van de staat of zelfs complete overnames. Particulieren en bedrijven voelden zich in de steek gelaten door de banken, eigenlijk is de proces nog verre van hersteld. Dat laat de door Brandpunt en Zembla recent in beeld gebrachte angst van kleine MKB’ers voor de (grote) banken duidelijk zien.

Voor banken en bedrijven die het vertrouwen van particulieren terug willen winnen is het noodzakelijk dat zij niet alleen vertrouwen uitstralen in spotjes, maar bovenal dat er producten zijn die begrijpelijk zijn. Bankiers moeten uit de toren komen en klanten weer naar de toren durven komen. Daarvoor moeten financiële producten helder zijn, doelen worden uitgelegd en vooral ook de risico’s eerlijk worden benoemd. Want vertrouwen vraagt begrip en vooral in de financiële sector is dat begrijpen van producten op dit moment een heikel punt waar de verantwoording toch echt bij de banken en bedrijven ligt. 

Hoe MVB het MKB kan stimuleren

Hoe vaak hoor je het niet de laatste tijd, ondernemers die het de hele crisis vol hebben gehouden maar nu het einde in zicht is toch het doek moeten laten zakken? Hoe vaak hoor je niet dat ondernemers begin deze eeuw nog gouden bergen werd beloofd door banken als het ging om leningen en mogelijkheden om deze met hele lage rentes af te betalen? Was dat niet hoe de crisis eigenlijk begon, speculeren met geld dat er eigenlijk niet was, de grote luchtbel die ineens uitelkaar klapte….

Recent besteedde Brandpunt aandacht aan de tuinders die voor 2008 nog flinke bedragen konden lenen bij de Rabobank omdat ze meer dan welkom waren als innovatieve en vooral groeiende ondernemers met een potentieel nog grotere afzetmarkt. Nu zijn we in 2015 en staat veel van deze bedrijven het water aan de lippen. Familiebedrijven die eerst mochten uitbreiden en nu ophouden met bestaan, met alle gevolgen van dien.

Terecht kritiek?

Is de geuite kritiek op de banken terecht, hebben ze de mensen teveel geboden en was het niet zo dat de bomen tot de hemel groeiden in 2007, ja daar ben ik wel van overtuigd. Natuurlijk hebben de banken geleerd van de crisis, natuurlijk heeft de Rabobank zijn schandalen gekend en natuurlijk heeft ING aan het staatsinfuus gelegen. Uiteraard is ons allen bekend dat ANB AMRO eigenlijk een staatsbank is. Maar toch, wat doen deze banken nu met de mensen die in de problemen komen door de beloofde gouden bergen.

In de uitzending van Brandpunt kostte het de Rabobank directeur grote moeite om antwoord te geven op kritische vragen op de schuld aan de kant van de bank met betrekking op de tuinders. Het kostte hem echt moeite om te antwoorden en eigenlijk is dat niet zo gek.

Maatschappelijk Verantwoord Bankieren

Want zoals vrijwel iedere ondernemer tegenwoordig aan Maatschappelijk Verantwoord Ondernemen werkt, moeten banken ook Maatschappelijk Verantwoord Bankieren, laten we het MVB gaan noemen. Maar de vraag is of ze dat ook doen, want je hoort veel klachten dat er tegenover de bomen tot aan de hemel van voorheen, nu geen lening los te peuteren is bij de bank. En dat hoor ik vanuit allerlei sectoren, goede plannen te spijt, eigen vermogen ten spijt en bovenal ook verantwoord ondernemen ten spijt.

Misschien is het goed om als bank aan MVB te gaan doen, waarbij bedrijven die een financieel kader kunnen onderbouwen uit een MVO principe een streepje voor krijgen. Waarbij de MVO doelstellingen op financieel gebied een doorslaggevende factor vormen, want bij goed MVO beleid is er een duidelijk financieel kader. Een financieel kader wat voor meerdere jaren is uitgedokterd en dus voor de bank ook inzicht moet geven op de duurzaamheid van een investering.

MVB als motor voor het MKB

Want als banken MVB dan kunnen bedrijven uit het MKB weer groeien op basis van goed uitgewerkte plannen, waarbij financieel duurzaam beleid de kern vormt voor een toekomstperspectief. Waarbij familiebedrijven weer de kans krijgen om te groeien, maar groeien met mate en op basis van de vraag. Waarbij we de groeimarges misschien in iets kleinere proporties door moeten rekenen. Gewoon omdat bij MVO ook hoor dat je rekening houdt met tegenslagen, met buffers om de tegenslagen op te vangen. En daarbij hoort dus ook dat je voor een MVB bank dus met een goed plan en eigen vermogen niet tevergeefs hoeft aan te kloppen om te groeien!